Седум и пол години по најтешката автобуска несреќа во поновата историја на земјава, правдата за Ласкарци се врати на почеток. Врховниот суд ја укина правосилната пресуда за трагедијата од 13 февруари 2019 година, кога автобус на „Дурмо турс“ со 55 патници излета од автопатот Скопје – Тетово и се преврте. Загинаа 16 луѓе. Триесетина беа повредени.

Одлуката е донесена на седница на Советот за казниви дела на Врховниот суд на 9 септември, во состав: претседателот на Судот Африм Фидани, известителот Џемали Саити, Сафет Кадрии, Цветанка Периќ и Мирјана Лазарова-Трајковска. Со неа се укинати и пресудата на Основниот кривичен суд Скопје од 23 април 2025 година, и пресудата на Апелациониот суд Скопје од 15 мај 2026 година. Предметот се враќа на прв степен, на целосно ново судење.

Образложението засега е едно изречение: во постапката пред пониските судови имало процесни недостатоци. Целосната одлука сè уште не е објавена.

Што паѓа со укинувањето

Паѓаат казните на сите. Сопственикот на „Дурмо турс“ Дурмиш Белули и одговорниот за транспорт Ремзи Мифтари беа првично осудени на шест и пет години, па Апелацијата во мај 2025 година, по жалба на јавниот обвинител Дарко Јакимовски, им ги зголеми казните на по десет години. Вработените во станицата за технички преглед Игор Ѓорѓиевски и Горан Дуковски добија по седум години, Јане Боваровски остана на пет, а возачот Маноил Трифуновски беше правосилно осуден на 14 години затвор.

Според укинатата пресуда, Белули и Мифтари не се придржувале до безбедносните прописи и дозволиле технички неисправен автобус да учествува во сообраќајот. Вработените во станицата за технички преглед дозволиле тој автобус да помине на преглед. За возачот беше утврдено дека знаел за неисправноста, но сепак го управувал возилото.

Со укинувањето на правосилната пресуда, осудените немаат правна основа да ги продолжат казните – излегуваат од затвор до повторното судење.

Судење што одеше бавно дури и пред ова

Ова не е предмет што штотуку тргнал по лош пат. Првостепената постапка траеше со години, оптоварена со обемни супервештачења. А дел од осудените месеци наназад го одложуваа заминувањето на издржување казна поради медицински интервенции – Мифтари во меѓувреме избега од државата, Белули ја почна казната во „Идризово“.

Сега и тоа малку што беше извојувано, се поништува. Роднините на 16-те луѓе што не се вратија дома тој февруари ќе мора повторно да седат во иста судница, да ги слушаат истите вештачења и да чекаат уште еден прв степен.

Кој одговара за фалична постапка?

Ова е клучното прашање, и никој не брза да го постави. Ако Врховниот суд утврдил суштински пропусти во работата на пониските судови, тие пропусти ги направил некој – судија, совет, судска служба. Постапката се враќа на нула, а за времето изгубено дотогаш не одговара никој.

Со истата одлука, на повторно судење се враќа и предметот против Стевчо Јакимовски, кој го поднесе барањето за вонредно преиспитување преку адвокатот Виктор Цветковски од Куманово.

Правниот систем има право да поправи сопствена грешка – тоа е неговата смисла. Но кога поправката значи дека најтешката сообраќајна трагедија во земјава почнува одново по седум години, тогаш прашањето не е дали Врховниот суд одлучил правилно. Прашањето е зошто на прв и втор степен воопшто се дошло до пресуда што не издржува.