На свеченоста по повод 9 мај – Денот на победата над фашизмот и Денот на Европа – премиерот Христијан Мицкоски повтори она што неговата политичка платформа го прави своја основа: “Пазар со идентитетот никогаш нема да правам. Чесност нема цена и никогаш нема да ѝ нанесам штета на државата.” Реченица на која половина држава ќе клима со глава, и втората половина ќе се потсмее зборувајќи дека веќе ја слушнала од сите претходници.

Контекстот е важен. Мицкоски настапува во момент кога опозицијата го обвинува за блокирање на евроинтеграцискиот пат, додека неговата сопствена коалиција тврди дека целата работа е сегмент на внатрешна одбрана од нови притисоци за уставни измени. Премиерот ја заземува среднa положба – “Европа е нашиот единствен пат, но мора да разговараме за решенија со кои ќе одиме напред, не оние кои ќе ги оптоварат идните генерации.”

Како што кажа Мицкоски, “Европа е вера во човечкото достоинство, во демократијата, во владеењето на правото, во почитувањето на различностите, и во правото на секој народ слободно да го трасира својот пат.” Реторика која во европските престолнини звучи познато, и која во нашата секојдневност повеќе пати ја слушнавме – но ретко проследна со конкретни институционални чекори.

На нашиот гледач прашањето кое Мицкоски не го одговара е: што конкретно значи “пат напред” во ова време? Бугарските притисоци за уставни измени се конкретни. Француско-словенечкиот предлог за нова формула е документ. Мицкоски говори во принципи – и во пракса, тоа е политика на одложување. Прашањето кое граѓанинот го прашува: дали одложувањето е стратегија, или само начин да се преживее уште еден политички циклус?

За сега, нашата позиција е јасна само во една ствар – нема да се направат уставни измени без шпански мотиви. Што доаѓа после тоа, го одредуваат избори, преговори, и притисоци. Како во секое политичко лето на Балканот – сите ветуваат идентитет, малкумина имаат сила да го одбранат.