Единаесет и пол тони свежи пиперки од Македонија се запрени на бугарската граница. Лабораториска анализа покажала ниво на пестицидот форметанат над дозволеното. Стоката не стигнала до полиците и ќе биде уништена – или во Бугарија, или на Дрисла, зависно што ќе избере операторот.

Директорот на Агенцијата за храна и ветеринарство, Оливер Миланов, вели дека Агенцијата е известена за случајот и дека се чека одлуката на операторот. „Операторот има право пиперката да биде уништена или да биде вратена и ние заедно со Инспекторатот за земјоделство да ја уништиме по негово барање или по барање на земјата увозник”, изјави тој.

Значи, системот функционира. Едно прашање само: чиј систем?

Контролата што ја направи Бугарија

Пратката не била запрена во Македонија. Не била запрена од македонска фитосанитарна инспекција, не била запрена од македонска лабораторија, не била запрена пред да замине. Била запрена откако ја поминала границата, од туѓа институција, во туѓа лабораторија.

Националната земјоделска мрежа го поставува прашањето директно: кои институции ја вршеле фитосанитарната и лабораториската контрола во Македонија пред извозот? Одговор засега нема. Претседателот на мрежата, Ѓорѓи Каракашев, укажува на последицата што не се мери во тони: кога странска институција запира пратка поради пестициди, сомнежот се шири и надвор од таа конкретна стока.

Не е прв пат

Ова е делот што најмногу се премолчува. Форметанат во македонски пиперки е пријавуван преку европскиот систем и во 2023 и во 2025 година. Една пратка е инцидент. Три пријави во три години се образец.

А ако форметанат над дозволеното се најде во пиперки наменети за извоз, се поставува прашањето кое никој од надлежните не го отвора гласно: што се случува со истата берба што не оди на извоз? Потрошувачот не носи лабораторија со себе на пазар. Тој се потпира на контрола за која дури и не знае дали е спроведена.

Цената ја плаќаат оние што работеле по правилата

Земјоделците кои ги почитуваат каренците и уредно прскаат сега влегуваат во период на построги инспекции, повисоки трошоци и изгубени странски купувачи. Не поради тоа што направиле, туку поради туѓа пратка.

Од Агенцијата за храна и ветеринарство и од Државниот инспекторат за земјоделство се бара транспарентно објаснување – кој производител е во прашање, дали се тестирани поврзаните партии и дали дел од таа стока завршил на домашниот пазар. Тоа се три конкретни прашања со три конкретни одговори.

Досега имаме само еден податок: единаесет и пол тони, откриени од друга држава.