Пред Владата вчера застанаа сточари. Сојузот на одгледувачи на овци тврди дека од сипаници досега се угинати меѓу 7.000 и 10.000 овци, дека се уништени 40 до 50 стада и дека околу 40 семејства останале без приход. Најзагрозен е источниот регион – во штипско, велат, зафатени се 70 до 80 отсто од стадата.

Претседателот на Сојузот Насер Џемаили изнесе и податок што ја покажува размерата: во Македонија сега има околу 250.000 до 300.000 овци. Досега има над 50 жаришта.

Обесштетувањето: 100 денари за килограм

Барањата на сточарите се три – побрза вакцинација, преиспитување на обесштетувањето и посебен фонд за оние чии стада се уништени.

Обесштетувањето во моментов изнесува 100 денари за килограм. Милена Величковиќ, одгледувач од Куманово и член на Управниот одбор, го постави прашањето директно: што се прави со расните овци чија пазарна цена е пет пати повисока од сумата за обесштетување?

И второ прашање, поедноставно: што со субвенциите? Одговор добиле само за случаите од 1 јули наваму, а има уништени стада и пред тој датум.

Мртви животни што лежат по дворовите

Џемаили опиша слика што не бара коментар. Се случува и по неколку недели угинати грла да лежат по дворовите на сопствениците, бидејќи нема кој да ги однесе, ниту се знае каде се закопува.

Дополнителен ризик е тоа што дел од сточарите ги носат грлата на добиточните пазари без да знаат дали се заболени. Пазарите функционираат со стока што не е вакцинирана и без потврда за движење.

Џемаили посочи и случај во кој болеста била констатирана кај неколку стада, а по 20 дена никој не дошол.

Официјалниот одговор: 500.000 дози, но со услов

Министерството за земјоделство истиот ден одговори дека институциите се во координиран одговор. Од Турција се обезбедени 500.000 дози вакцина како донација, кои се очекува да пристигнат деновиве, а до Европската комисија е доставено барање за дополнителни количества. Побарана е и стручна поддршка од тимот EUVET.

Пред примената, вакцините задолжително ќе бидат лабораториски испитани за безбедност и чистота, а вакцинирањето ќе почне по потврдување на резултатите, според официјален план и под контрола на АХВ.

Заедно со тоа дојде и предупредување. Секоја вакцинација на сопствен трошок, без одобрение од Агенцијата, ќе биде санкционирана – и во тој случај сопственикот нема право на компензација за заболените животни ниту на обесштетување за одземените.

Аргументот што сточарите не го добиле

Тука двете страни се разминуваат на суштинско место. Величковиќ вели дека повеќе од еден месец се преговара за вакцинацијата и дека реални аргументи против не слушнале – освен можната забрана за извоз во ЕУ. И за таа забрана, тврди, нема официјални податоци дали и колку би важела.

Нејзиниот предлог е директен: ако цената за спасување на овчарството е забрана за европскиот пазар, тогаш државата треба да отвори нови пазари. Како пример посочи дека Србија во мај отворила пазар во Алжир за извоз.

Според неа, ниту месото од болеста е штетно по луѓето, ниту месото по вакцинација – каренца за млеко и месо од вакцинирани овци не постои. Џемаили исто така потенцира дека болеста нема влијание врз луѓето и врз храната.

Двете страни се во право за различни работи

Институциите се во право дека неконтролирана вакцинација го отежнува епидемиолошкото следење и може да ја намали ефикасноста на мерките. Тоа е технички точно.

Сточарите се во право дека еден месец преговори без заклучок, при 7.000 угинати грла и 50 жаришта, не е брзина што соодветствува на состојбата. Џемаили тоа го кажа со реченица што ќе се памети подолго од секое соопштение: „Мислам дека ова е крај на сточарството.“

Сточниот фонд е веќе намален, а интересот за одгледување овци опаѓа со години. Сипаниците не ја создадоа таа состојба – но добро ја покажаа.