Кога една држава го нарекува заплената на брод пиратство, а веднаш потоа вети дека ќе прави исто, речникот престанува да биде важен. Останува само тоа кој има повеќе бродови на море.

Владимир Путин се закани дека Русија ќе заплени европски бродови, како одговор на плановите на ЕУ да го продава товарот од запрените танкери на руската таканаречена сенка-флота. Заканата ја упати за време на поморски вежби на рускиот Далечен Исток – географски најдалечната можна точка од Балтикот и Средоземјето, каде што спорот всушност се одвива.

Јадрото на спорот се мерките што Унијата ги усвои минатиот месец, а со кои на земјите-членки им се овозможува да продаваат нафта и друг товар одземен од танкери што ги кршат санкциите. Москва тоа го нарече пиратство и грабеж. Путин беше директен: ќе бидеме принудени да возвратиме со иста мерка – и тоа секаде каде што ќе сметаме дека е потребно и соодветно, каде било.

„Каде било“ е поголемо од Балтикот

Токму таа последна формулација е делот што вреди да се прочита двапати. Не се именува море, не се именува регион. Секаде значи и Средоземјето – водите преку кои минува трговијата на која зависи целиот овој дел од Европа.

Дека не станува збор за реторичка вежба покажува и еден конкретен потег: според судски документи, Шведска ќе предаде на Киев заплениран руски брод за кој се сомнева дека превезувал жито од окупираните украински територии. Секој таков случај создава преседан, а секој преседан бара одговор – тоа е механиката што овде се пушта во движење.

Кој ја чувствува разликата

Војна меѓу бродови не се објавува со соопштение. Таа почнува со еден заплениран танкер, потоа со уште еден како одмазда, а осигурителните куќи го прават остатокот – подигаат премии за целото подрачје, а не само за инволвираните.

Балканот ја знае оваа сцена од другата страна: правилата се пишуваат таму каде што има флота, а се објаснуваат таму каде што нема. Прашањето не е дали регионот ќе биде прашан – тоа е одговорено одамна. Прашањето е дали воопшто некој ги чита овие мерки додека се усвојуваат.

Засега двете страни зборуваат за право и за правила. Ниту едната не спомнува дека правилата на море важат толку колку што има кој да ги спроведе.