Протестите ја тресат Европа од Париз до Тирана: Рама објавува лица на демонстранти, Франција вади 70.000 полицајци на улица

Сабота, 24 октомври, е ден за кој Европа се подготвува како за невреме. Бран протести ги зафати Франција, Албанија, Италија, Австрија, Полска, Шпанија, Португалија, Грција и Белгија, а најнапнато е во Франција и Италија, каде за денеска се најавени масовни демонстрации во големите градови.

Франција: 70.000 униформи и затворен Лувр

Францускиот министер за внатрешни работи Лоран Нуњез најави 70.000 полицајци и жандарми ширум земјата, со специјални единици, хеликоптери и дронови. „Ќе бидеме бескомпромисни кон грабежниците и изгредниците“, порача тој. Безбедносните служби очекуваат меѓу 400.000 и 500.000 демонстранти и предупредуваат на напади врз јавни објекти и на „опортунистички грабежи“.

Париз затвора 24 метро станици, од Елисејските полиња до Латинскиот кварт. Лувр, Орсе и музејот Пикасо не работат, а затворени се и фондациите Картие и Луј Витон, Париската опера и Зимскиот циркус. Полицијата одобри само една голема поворка – онаа на синдикатите, од плоштадот Бастилја до плоштадот Насион – а рутата што ја пријавија студентите и „жолтите елеци“ е забранета. Во Лион и Марсеј протестите се целосно забранети.

Причината за ваквите мерки е минатиот викенд. По насилните протести на 17 и 18 октомври приведени се 2.700 лица, а 217 завршија во затвор, соопшти министерот за правда Жералд Дарманен. Дури 68 отсто од затворените имаат најмногу 25 години, а повеќе од половината немале никакво криминално досие. Во Лимож изгоре историската зграда на градското собрание – таму сега важи полициски час од 22 до 5 часот и забрана за собирање на повеќе од десет лица. Француските осигурители пресметуваат загуби до 1,2 милијарди евра, со околу 3.000 оштетени компании.

А што всушност бараат демонстрантите? Тоа е делот што се губи под сликите од запалени згради. Протестите почнаа од незадоволство од состојбата во образованието и од високите трошоци за живот. Средношколците, со кои Макрон закажа средба во Елисејската палата, бараат повеќе пари за образование, обнова на училиштата, нови наставници и реформа на запишувањето на факултет. Макрон за насилството ги обвинува радикалните левичарски групи и криминалците, а Трамп побрза да каже дека Франција ја изгубила контролата врз миграциите. Секој во протестите го гледа она што сака да го види.

Италија: „Нема ние да ја плаќаме вашата војна“

Во Италија, движењето „17 октомври“ повика на редовни саботни протести во најмалку осум големи градови – Милано, Рим, Торино, Болоња, Фиренца, Падова, Бари и Џенова. Барањата се повисоки плати, пониски трошоци за живот, достапно домување и повеќе пари за јавните служби. Во Торино се протестира против зголемувањето на воените трошоци, под слоганот „Нема ние да ја плаќаме вашата војна“, а во Рим поворката „Италија надвор од војната“ очекува околу 10.000 луѓе. Милано сè уште го памети минатиот викенд: 271 уапсен, меѓу нив многу малолетници, и 14 повредени припадници на безбедносните сили. Трговците на луксузната улица Монте Наполеоне веќе ги заковуваат излозите со даски.

Албанија: црна листа во соседството

За нас најблиската сцена е во Тирана, каде антивладините протести траат единаесетти ден. Во петокот, студенти по медицина и универзитетски професори, во бели мантили и со хируршки маски, застанаа пред седиштето на владата и го одбија новиот повик на премиерот Еди Рама за разговор. „Излеговме да бараме оставка и ништо друго“, рече еден од нив. Декларацијата што ја прочитаа, според организаторите, ја поддржале 120 здравствени работници: оставка на Рама и преодна техничка влада.

Рама одговори на начин што би требало да го следи секој во регионот. Објави фотографии од 45 лица за кои тврди дека имаат криминално минато и дека учествувале во насилството, и ги обвини организираниот криминал, „странските структури“ и опозициската Демократска партија дека стојат зад нив. Еден од прозваните веднаш се огласи: вели дека е студент по медицина со просек десет и дека обвиненијата за врска со трговија со дрога се неосновани. Во петокот, судот во Тирана ги пушти сите 16 уапсени демонстранти, со мерка за редовно јавување во полиција.

Владата размислува и за посебна црна листа во државниот систем TIMS, а податоците за демонстрантите обвинети за насилство би можеле да им се доставуваат на европските партнери – што може да заврши со забрана за влез во некои земји од ЕУ. Рама ја најави и можноста родителите на малолетните учесници финансиски да одговараат за штетата, а се споменуваат и губење стипендии за учениците што напаѓаат полицајци и отказ за наставниците што поттикнуваат насилство. Штетата во Тирана, според албанската даночна управа, е 2,15 милиони евра, на 127 деловни објекти.

Молотовите коктели и запалените продавници се реални, а полицијата одговараше со солзавец, водени топови и гумени куршуми. Но кога премиерот на земја-кандидат за ЕУ јавно објавува лица на граѓани и размислува нивните податоци да ги праќа низ Европа, прашањето повеќе не е само кој фрлал шишиња. Прашањето е кој ќе ја води листата и кој ќе одлучи кој е „насилник“, а кој студент со просек десет. Рама и понатаму одбива да поднесе оставка, а повикот за дијалог го остава – буквално – на бетонските клупи пред својот кабинет.

Првиот рефлекс на власта во Тирана беше да бара кој ги плаќа студентите. Дали некој ќе стигне и до она што тие всушност го бараат?