Стан од 110 квадрати во центар на град. Локацијата совршена – Пасео Мајорка во Палма, со зеленило пред влезот и морето на неколку минути. А внатре: кујна затворена во своја соба, дневна одвоена, трпезарија трета, и меѓу сите нив ходници. Класичен распоред од времето кога секоја функција добивала свои ѕидови.

Сопствениците, пар што живее на Ибиса и барал стан за да поминува повеќе време во градот, прво ја купиле локацијата. Она што ги привлекло кон самиот стан дошло подоцна – кога виделе што може да стане од тие ѕидови. Работата ја презеде студиото „Jaime Salvá Architecture & Interior Design“ со една премиса: да се урнат преградите и целиот секојдневен живот да се собере во една отворена зона.

Сто и десет квадрати што станале поголеми без ниту еден додаден метар. Тоа е делот што вреди да се разбере, затоа што е применлив насекаде. Не е додадена површина – одземени се ходниците. Зоните за движење се сведени на минимум, и секоја просторија добила ширина без да добие квадрати.

„Главната цел беше станот да престане да функционира како низа независни соби. Со отворањето на распоредот постигнавме светлината да стигнува подалеку, а кујната, трпезаријата и дневната да се поврзат многу поприродно“, објаснува Хајме Салва. Трите простории денес делат ист простор, а визуелно ги дели само носечки столб обложен со дабово дрво – граница што не затвора ништо.

Островот е вистинскиот потег. Кујната е од даб, со плакари од под до плафон што ги кријат апаратите, и црна светлосна лента што ја обележува оската на просторијата. Островот функционира како бар за појадок, со три високи столчиња со потпирач, и од него се гледа целиот стан – трпезариската маса од едната страна, дневната во длабочина. Клучниот детал: работната плоча на островот е иста со онаа на кујната, па двете зони се читаат како еден мебел, не како два спојни елемента.

Вториот елемент што го дефинира проектот е каменот ѕид покрај трпезариската маса – едно од ретките нешта зачувани од стариот стан. „Работевме со малку материјали и многу природни, барајќи да стареат добро и да внесат топлина без да го затрупаат просторот. Постојниот камен ѕид ни изгледаше особено интересен затоа што внесува текстура и го поврзува новото со историјата на станот“, вели архитектот.

Во дневната, преку пат од софата во форма на Л, дрвен ТВ-плакар зафаќа цел ѕид. Единствената графичка нота во целиот стан се перничињата со печат од палми; сè друго останува во неутрална палета. Надвор од прозорецот, меѓу проѕирните завеси, се гледаат палмите и дрвјата на Пасео Мајорка – потсетник дека локацијата не е само адреса, туку дел од проектот.

Архитектура што работи во тишина. Ходникот кон спалниот дел е решен со дабов плакар од под до плафон што го крие поголемиот дел од складирањето во станот. „Во комплетна реконструкција, многу од одлуките што најмногу го менуваат станот се токму оние што најмалку се гледаат. Интегрирањето на складирањето, криењето на одредени врати и континуитетот на столаријата ни овозможија да постигнеме многу почиста архитектура“, вели Салва.

Во едната спална, покрај вградениот плакар, работната зона е вградена во самата дрвена облога – тесно биро, црна ламба и минималистичка столица под геометриска слика. Тоа не е домашна канцеларија, туку агол што се активира кога треба и визуелно исчезнува кога не треба. Во другата спална, таблата е тапацирана во тон што контрастира со дабот и носи полица по целата должина, лебдечка ноќна масичка и агол за читање со фотелја, потпирач за нозе и подна ламба.

Купатилото на апартманот има висечки камен лавабо, мат црни арматури и тркалезно огледало, а преградата од проѕирно стакло го дели тушот без целосно да го затвори погледот кон спалната. Второто купатило има двојни камени лавабоа, огледало со позадинско осветлување по цела ширина и кошници од природни влакна под плочата наместо додатен мебел.

Кај нас реконструкцијата обично значи повеќе – повеќе плакари, повеќе мебел, повеќе преградени соби за да се добие уште една „просторија“. Овој стан прави спротивно и добива повеќе простор. Прашањето што го поставува не е колку чинело, туку зошто првата помисла кога имаме тесен стан е да ставиме нешто во него, а не да извадиме.