Торцида пееше за Аушвиц и Хитлер во Сплит, а основачите на ХДЗ бараат истрага дали зад тоа стои Србија

Хајдук се врати во главната фаза на европски натпревар по 16 години, Пољуд беше полн, а „Белите“ го победија Ајакс со 2:1. Тоа требаше да биде вечерта што Сплит ќе ја памети. Наместо тоа, Европа ќе го памети корзото на Торцида пред натпреварот во Конференциската лига – и паролите што се слушаа по улиците.

„Гази, гази Евреи“, „Аушвиц, Аушвиц“, „Стани, Адолфе“ и „Ајде, ајде, усташи“. На чело на колоната одеше жолт Golf со ковчег на покривот, на кој пишуваше Ајакс. Ковчег со името на холандскиот клуб навивачите на Хајдук носеле и во 1995 година, кога двата клуба се сретнаа во четвртфиналето на Лигата на шампионите. Триесет и една година подоцна, сценариото е повторено до детал.

Сплитската полиција уапси четири лица поради сомнение за јавно поттикнување на насилство и омраза, а неофицијално се бараат уште најмалку десетина – според информациите, луѓе од самиот врв на Торцида, од кои некои се веќе познати на правосудството. Членот 325 од хрватскиот Кривичен законик за тоа предвидува до три години затвор, а за организирање група што поттикнува омраза – од шест месеци до пет години. Еден 24-годишен навивач, кој од трибините кон клупата и играчите на Ајакс извикувал антисемитска пцовка, веќе доби десет дена затвор од прекршочниот суд. Му биле измерени 1,66 промили алкохол во крвта.

Светот забележа. Израелските Ynet и Israel Hayom пишуваа за антисемитизам насочен кон „еврејскиот клуб“ и неговиот израелски репрезентативец Оскар Глух. Британскиот Telegraph потсети на долгата листа казни што Хрватскиот фудбалски сојуз ги добивал поради однесувањето на навивачите. Пишуваа и полски, холандски, грчки и романски медиуми, а веста стигна дури до Чиле. Од соседството ја пренесоа српскиот РТС, црногорскиот РТЦГ и повеќе медиуми во Босна и Херцеговина, а кај нас „Слободен печат“ ја објави и снимката.

Хајдук се извини, но извинувањето се однесуваше на случувањата на стадионот – пиротехниката поради која натпреварот беше прекинат во 77. минута, кога играчите го напуштија теренот поради густиот чад. „Им се извинуваме и на организаторот на натпреварувањето и на раководството и играчите на Ајакс, кои беа сведоци на сцени по кои не сакаме Европа да нè памети“, порачаа од клубот. Паролите од корзото полицијата ги истражува одделно. Хрватската влада остро ја осуди случката, а претседателот Милановиќ побара итна реакција од полицијата, обвинителството и судовите.

Потоа дојде најинтересниот дел. Заедницата на основачите на ХДЗ „Д-р Фрањо Туѓман“ побара безбедносните служби да утврдат дали инцидентите биле случајни или „режирани“, со цел да се потврдат тезите на „српскиот свет“. Оние што го создале срамниот инцидент „не се наши“, порачаа тие, и не се подобри од оние што со години градат слика за „фашистичка Хрватска“.

Логиката е позната на целиот Балкан. Кога десетици твои навивачи насред улица викаат „Стани, Адолфе“, полесно е да прашаш кој ги режирал отколку кој ги воспитал. Лицата се на снимките, гласовите се јасни, ковчегот е реквизит со традиција од 1995 година – а дел од првите политички реакции бараат рака однадвор. Дали некој во Загреб навистина верува дека и тој ковчег го возела туѓа служба?

Сега е на ред хрватското правосудство. Член 325 е на сила, полицијата располага со снимки, а дел од имињата веќе ги знае. Дали сè ќе заврши со по десет дена затвор и казни од по неколку стотини евра – или со нешто што навистина ќе има тежина? Европа, барем оваа недела, внимава.