Општинското државно обвинителство во Сплит подигна обвинение против Јаков Ќалета, претседател на ХДЗ во сплитската населба Блатине, и уште седуммина мажи поради инцидентот на Деновите на српската култура, на манифестацијата на Српското културно друштво „Просвјета“. Обвинението ги товари за насилничко однесување и за повреда на правото на собирање и протест.

Според обвинението, осуммината на 3 ноември 2025 година, заеднички и по претходен договор, мотивирани од нетрпеливост и омраза, учествувале во протест против одржувањето на манифестацијата во просториите на месната заедница Блатине. Дваесетина минути пред почетокот, пред влезот се собрале повеќе од 50 луѓе. Внатре имало триесетина членови на „Просвјета“, меѓу нив и деца, како и гости од фолклорното друштво „Велико коло“ од Нови Сад.

Еден од обвинетите, Стипе Б., според обвинението дошол до влезната врата и на Марко Веселиновиќ од „Просвјета“ му рекол дека манифестацијата нема да се одржи. „Излезете надвор. Ако излезете мирно, никому ништо нема да му се случи“, му рекол, а притоа ги повикал собраните никого да не допираат. Додека членовите, фолклористите и гостите излегувале од салата, непознати лица облечени во црно почнале да извикуваат „За дом спремни! Ова е Хрватска! Српско ѓубре! Убиј Србин!“, да ракоплескаат и да ги креваат рацете. Во обвинението се наведува дека тоа кај луѓето што излегувале предизвикало чувство на понижување.

Предлогот за казна е посебна приказна. Обвинителството бара осум месеци затвор за едното кривично дело и шест за другото, обединети во единствена казна од една година – условно, со рок на проверка од три години. Преведено: ако обвинетите во следните три години не направат ништо ново, нема да поминат ниту ден зад решетки.

Се променила и правната квалификација. Веднаш по инцидентот, во ноември лани, обвинителството соопшти дека испитало тројца хрватски државјани под сомнение за насилничко однесување и за повреда на слободата на изразување на национална припадност од омраза. Тогаш наведе дека осомничените, заедно со најмалку 50 други лица, дошле пред салата мотивирани од нетрпеливост кон припадниците на српското малцинство и со намера да ја прекинат манифестацијата. Во новото обвинение мотивот на омраза останал во описот, но исчезнал од името на делото.

Ќалета тврди дека не сторил никакво кривично дело, дека никој од „Просвјета“ ниту од гостите не го обвинил и дека насилство немало. Според него, собраните биле испровоцирани од „крајно несоодветниот“ термин на приредбата, во деновите пред годишнината од страдањето на Вуковар и Шкабрња, а како советник во месната заедница сметал дека му е должност да провери што се случува. Го спори и моментот: „Тоа секако не е случајно. На изборите за месните заедници пред три дена ХДЗ ја освои власта во Блатине и токму сега се подига обвинение.“

Деца во салата, фолклорно друштво од соседна држава и маса луѓе пред вратата што одлучува кој смее да ја покаже својата култура – Балканот оваа сцена ја гледал премногу пати за да ја чита како локален инцидент. Останува прашањето: дали условна казна е порака до оние што стоеја пред вратата, или до оние што беа внатре?