Орчата е валенсиски пијалок од чуфа – мал корен, не орев, не млеко. Легендата вели дека кралот Хаиме Први Арагонски, кога прв пат го пробал за време на освојувањето на Валенсија, прашал што му дале. Едно девојче одговорило дека е млеко од чуфа, а изненадениот крал возвикнал: „Ова не е млеко, ова е злато, мила!“ Оттаму, наводно, дошло името „оршата“.

Историчарите велат дека е измислица. Ниту еден среден извор не ја бележи анегдотата. Поверојатно е дека зборот доаѓа од италијанското „orzata“, пијалок од јачмен, од латинското „hordeata“, кое со времето почнало да означува и други растителни пијалоци. Приказната за кралот е подобра, но не е точна – и вреди да се знае која е која.

Зошто чуфата функционира во десерт

Чуфата е мала клубенка богата со сложени јаглехидрати, влакна и минерали како калиум, фосфор и магнезиум, со значителен удел на незаситени масти слични на оние во маслиновото масло. Нема глутен и нема лактоза, што значи дека орчата од чуфа, вода и шеќер е употреблива за луѓе со тие нетолеранции. Скробот и природниот шеќер ѝ ја даваат карактеристичната сладост – токму затоа таа сама по себе е половина десерт.

Овој рецепт ја користи по логиката на тирамису: бисквитите се натопуваат во орчата наместо во кафе, а кремот е од маскарпоне, павлака и орчата. Резултатот е кремаст десерт што не бара фурна – што во август е половина од аргументот.

Состојки (за 8-10 порции)

За кремот: 500 г маскарпоне, 300 мл слатка павлака со 35 отсто маснотија, многу ладна, 50 г шеќер во прав, 120 мл орчата од чуфа, 2 листа желатин (околу 4 г).

За составување: 200-250 г бисквити за тирамису, 250 мл орчата.

За завршување: 2 лажички чисто какао во прав, 1 лажичка мелен цимет, шака печени чуфи. Садот нека биде околу 20 на 20 сантиметри, или тркалезен калап од 20 сантиметри со подвижен обрач.

Постапка

Листовите желатин се потопуваат во изобилна ледено ладна вода околу десет минути. Во голема чинија се меша маскарпонето со шеќерот во прав со жица, додека не стане мазно, без грутки. Две лажици орчата се загреваат без да зовријат, во нив се раствора добро исцедениот желатин и се меша додека не се стопи целосно. Таа смеса се додава во преостанатата ладна орчата, па се влева постепено врз маскарпонето со нежно мешање.

Многу ладната павлака се матка до цврсти, но сè уште кремасти врвови и се вмешува во три наврати, со превртувачки движења со шпатула – целта е да се задржи воздухот. Овде паѓа мнозинството: ако павлаката не е доволно ладна, кремот нема да држи форма.

Орчатата за натопување се истура во широк сад. Секој бисквит се потопува буквално една до две секунди. Толку. Треба да прими вкус и влага, но да не омекне – инаку слоевите се губат и добиваш каша наместо десерт. Се реди прв ред бисквити што ја покрива целата основа, се распределува околу половина од кремот и се измазнува, следи втор ред лесно натопени бисквити, па остатокот од кремот, што порамно.

Се покрива со фолија и оди во фрижидер најмалку осум часа – идеално, се прави претходниот ден. Тоа не е препорака за трпение, туку дел од рецептот: за тоа време кремот се стега, а бисквитите ја впиваат влагата докрај.

Какаото се меша со циметот и се посипува непосредно пред служење, не порано – инаку се навлажнува и губи. Одозгора, ако сакате, печени чуфи.

Едно предупредување што вреди повеќе од целиот рецепт: квалитетот на орчатата го одредува резултатот. Ако таа е слаба, десертот е слаб, и никаков какао одозгора нема да го спаси.