Кога војната ти оди лошо, а мораш да убедиш дека оди одлично, што правиш? Ако си Доналд Трамп – објавуваш графикон. Американскиот претседател сподели на социјалните мрежи табела во која судирот со Иран го спореди со поранешните американски војни, за да ја претстави како кратка операција со минимални жртви.

Бројките што ги истакна навистина изгледаат ласкаво: Виетнам – 58.220 загинати за 19 години. Кореја – 36.574 за три години. Ирак – 4.600 за девет години. Авганистан – 2.000 за 20 години. А Иран? „Само” 18 загинати за четири месеци. На прв поглед, ефикасна војна. На втор поглед – токму тука почнува проблемот.

Зашто зад бројот 18 стојат имиња. Пентагон неодамна идентификуваше двајца американски војници загинати во ирански напади во Јордан: поручникот Тајлер Џејмс Фихан на 25 години и војникот Изабела Гонзалес на само 19 години, загинати во воздухопловната база Мувафак Салти. Кога некој ги подредува мртвите во графикон за да докаже дека победил, вреди да се потсетиме дека секоја од тие бројки некому му била дете.

Она што графиконот не го покажува

Воените аналитичари ја читаат истата војна поинаку – како стратегиски неуспех. Хормускиот теснец, отворен сè до нападите кон крајот на февруари, сега е под блокада што предизвика најголем енергетски шок во историјата на глобалниот пазар на нафта. Цената на суровата нафта надмина 120 долари за барел, а инфлацијата се прели низ Европа и Азија. Вашингтон сега троши милијарди за повторно да отвори премин што дотогаш никогаш не бил затворен.

Нафта над 120 долари за барел и инфлација низ Европа – тоа не е апстракција што застанува на границата. Хормускиот теснец е илјадници километри од Скопје, но низ него минува дел од горивото што ја движи и европската економија во која сме врзани. Балканот ја знае оваа сцена напамет: далечна одлука, а сметката пристигнува кај сите.

Кому му користеше сето ова

Ликвидацијата на врховниот водач Али Хаменеи, наместо да го ослаби Иран, им отвори простор на поекстремните фракции во Револуционерната гарда. Со други зборови – тврдолинијашите се зајакнаа, не ослабеа. А сметката? Министерот за одбрана Пит Хегсет потврди дека војната досега чинела 37,5 милијарди долари, и веднаш побара уште 87,6 милијарди дополнителни средства за Пентагон. Залихите на напредни американски пресретнувачи на ракети се испразнија, што ја оптоварува воената подготвеност на САД насекаде во светот.

Заклучокот на аналитичарите е суров и едноставен: масовните воздушни и ракетни кампањи не можат да натераат некого да капитулира без политичка стратегија и контрола на теренот. 18 загинати во графикон изгледаат како победа. Но победа што ја крева цената на нафтата, ги зајакнува тврдолинијашите и ги празни складиштата со ракети – тешко дека е тоа што графиконот сака да ни го продаде.