Путин повлече линија: Европски војници во Украина значи војна со Русија

Реченицата е кратка и не остава простор за толкување. Прашан за плановите на европските влади да испратат војници во Украина, рускиот претседател Владимир Путин одговори дека тоа значи војна со Русија. Не „ескалација“, не „сериозна закана“, не некој од дипломатските изрази зад кои обично се крие полупразна порака. Војна.

Изјавата падна за време на неговата посета на Индија, а во истиот здив Путин тврдеше и дека Москва нема никаква намера да ја напаѓа Европа. Двете реченици стојат една до друга и токму тоа е она што ја прави приказната интересна. Не се закануваме никому, но ако дојдете – тоа е војна. Ако сте ја слушнале оваа логика некаде порано, не сте сами. Балканот ја знае оваа реторика напамет.

Каде точно е повлечена линијата

Неколку европски држави со месеци разговараат за долгорочни безбедносни гаранции за Украина, а една од опциите што се спомнува е присуство на европски војници на украинска територија. Досега тоа беше нешто за што се зборуваше во услов – што ако, под кои услови, по каков мировен договор. Со оваа изјава Москва му дава на тоа прашање многу поконкретен одговор одошто имаше досега.

Разликата што ја повлекува Путин е суштинска: испораката на оружје, парите, обуките – сето тоа Русија го третира како продолжение на постојната состојба. Европски војници на терен, според него, веќе не се помош на Киев туку директен судир меѓу Русија и Европа. Прашањето што останува неодговорено е кој точно ја оценува таа граница и со кој критериум.

Историјата како аргумент

Остатокот од настапот беше вежба по историско објаснување. Путин ги врати часовниците назад до распадот на Советскиот Сојуз, кога, како што тврди, Западот заклучил дека повеќе нема сериозен противник и дека рускиот интерес може да се игнорира. Оттаму, според неговото раскажување, грешките растеле „како снежна топка“ – терористи на Кавказ, сепаратисти, а сега Украина.

Се осврна и на Г8, каде Русија беше членка, но по негово мислење никогаш не била третирана рамноправно. „Тоа не беше полноправно членство. Јас сè тоа одлично го видов“, рече. Оваа реченица е поинтересна отколку што изгледа на прв поглед, зашто опишува чувство што му е добро познато на секој што со години чека пред некоја западна врата и се прашува дали воопшто некој ќе отвори.

2014-та и сè што дојде потоа

Клучната точка во неговото раскажување останува смената на Виктор Јанукович. Путин не се обиде да ја брани неговата власт – призна дека имало многу грешки и основа за незадоволство меѓу граѓаните. Но, додаде, Јанукович бил против влезот на Украина во НАТО, а веднаш по неговото отстранување Киев го поставил членството во Алијансата како цел. Тоа, според рускиот претседател, е вистинската причина за сè што следеше.

Дека ова е руската верзија на настаните не е спорно и не треба да се претставува како нешто друго. Но, вредно е да се забележи што му служи оваа верзија сега: таа целата води кон едно место, кон тврдењето дека одговорноста е на другата страна и дека секој следен чекор на Европа е провокација, а не одбрана.

Зошто ова нè засега

Балканот има долга и непријатна историја со моментите кога една сила објавува каде точно е нејзината црвена линија, а другата страна одлучува дека тоа е блеф. Ретко кога завршувало добро. Од Скопје работите изгледаат едноставно: секое проширување на овој судир значи повеќе воени буџети, помалку пари за сè друго и уште една година во која европската политика мисли исклучиво за исток.

Пораката од Индија е недвосмислена во она што го тврди и целосно нејасна во она што го следи. Москва вели дека не сака војна со Европа и истовремено објаснува како точно таа војна би започнала. Кој во Брисел ќе го прочита тоа како предупредување, а кој како покана за проверка?