Понекогаш на еден континент му треба удар за да сфати нешто што го знае со години. Доналд Трамп, се чини, постигна она што годините предупредувања од Париз и Брисел не успеаја: ги убеди европските застапници на слободниот пазар дека потпирањето на американската технологија е сериозна ранливост, не само теоретска грижа.

Како? Со закани кон Гренланд, со санкции против меѓународни функционери и со подготвеноста да ја искористи европската зависност од американските компании како лост. Според Politico, Европската комисија подготвува пакет за „технолошка сувереност” чија цел е да ја намали зависноста од странски фирми – сè, од е-пошта и складирање податоци до алатките што ги движат државните услуги.

„Луѓето конечно сфатија дека нема поголема моќ од технологијата”, изјави Себастијано Тофалети од европското здружение на дигитални мали и средни претпријатија. „Тоа не е само стока. Тоа е средство на моќ и влијание, и затоа Европа мора да има свое.” Реченици што пред само неколку години во Брисел би биле отфрлени како прикриен протекционизам.

Пресвртот е драматичен. Земји како Холандија и Данска порано ги забавуваа француските напори најчувствителните податоци на ЕУ да се чуваат подалеку од американските сервери. Холандскиот пратеник Барт Гротхаус признава дека направил „голем заокрет”: „Беше јасен знак дека нашиот голем сојузник ќе нè колонизира, дека сака целосно да зависиме од американската вештачка интелигенција.”

А вистинскиот алармен ѕвон, иронично, не го отвори Трамп прв – туку уште Џо Бајден, кој пред заминувањето протна правила за ограничување на извозот на чипови за вештачка интелигенција кон некои европски земји. Трамп само ја препозна ранливоста и ја притисна докрај, особено преку санкциите против функционери на Меѓународниот кривичен суд.

За Балканот, ова е лекција вредна за внимание. Ние сме навикнати да бидеме мали и зависни – од туѓ капитал, туѓи платформи, туѓи правила. Но кога и моќна Европа открива дека зависноста е ранливост штом сојузникот ќе реши да ја искористи, прашањето станува неизбежно: на чиишто сервери, чии алатки и чии правила всушност живееме и ние – и што имаме свое во цела таа приказна?