Украинскиот претседател Володимир Зеленски во Њујорк изнесе понуда што звучи скромно, а всушност открива каде се води војната оваа есен: Украина ќе престане да ги гаѓа руските енергетски постројки ако Москва престане да ги гаѓа украинските електрани и водоводи. Заемен мораториум, ограничен на еден сектор. Никој не спомнува територии ниту мировен договор – ова е договор за тоа што нема да се гаѓа.

Зеленски не се преправаше дека е сигурен во исходот. Отворено рече дека не знае дали Русија воопшто би прифатила такво нешто. Но временската рамка ја постави јасно: и Киев и Вашингтон сакаат војната да заврши пред зимата. Секој што живеел без парно знае зошто тој рок не е избран случајно.

Зимата како оружје

Ова е војна во која трафостаницата вреди колку и фронтот. Кога ќе падне далновод во ноември, не паѓа воена цел – паѓа градот, болницата, лифтот во зградата, пумпата што ја носи водата до петтиот кат. Затоа предлогот е поставен токму околу енергетиката и ништо друго. Останатото може да чека, струјата не може.

Истиот ден Зеленски соопшти и нешто што ја објаснува итноста. По средбата со британскиот премиер, тој напиша дека разузнавачките податоци покажуваат оти Русија подготвува нов масовен напад врз Украина. Затоа, додаде, не може да се разговара за олеснување на санкциите додека луѓето живеат секој ден под закана од ракети и дронови.

Руската тактика во меѓувреме се менува. Ноќните налети со дронови сега се преселуваат и во денските часови, а Москва користи дронови со млазен погон што летаат повисоко – што работата на противвоздушната одбрана ја прави потешка, а прекините во секојдневниот живот подолги. Украинските сили возвраќаат длабоко во руска територија, до три илјади километри од сопствената граница, најчесто по нафтената индустрија. Токму затоа предложениот мораториум би бил трговија, а не отстапка.

Зеленски побара и тристранска средба со Трамп и Путин и изјави дека е подготвен да се сретне со рускиот претседател во кое било време. Го замоли американскиот претседател да ја вклучи и Кина: ако го вклучи Си, рече, тој има влијание врз Путин. Трамп потврди дека Путин му кажал оти е подготвен за разговор за мир.

Кој има сметка да брза?

Во интервју за американски весник Зеленски ја даде најстудената реченица од целата недела. Путин, вели тој, ниту победува ниту губи – затоа што за него човечките загуби не се загуба, туку неговото општество ги губи луѓето. Ако тоа е пресметката на другата страна, тогаш „пред зимата“ е рок што го има само едната страна.

Балканот ја знае оваа фаза напамет. Преговори кога никој не победува, а губењето се пресметува во туѓи животи. Прашањето не е дали ќе има состанок – прашањето е што ќе се менува на терен помеѓу денот кога ќе се закаже и денот кога ќе се одржи.