500 милиони евра дневно. Тоа е приближната цена која Европската Унија ја плаќа за енергетската криза предизвикана од иранската блокада на Хормуз. Во 60 дена тоа значи 27 милијарди евра. Брисел повикува на брза енергетска мобилизација. Лесно за зборување – тешко за реализација.

Што всушност значи “брза енергетска мобилизација”? Зголемување на увозот на ЛНГ од САД и Катар. Поактивирање на стари електрани на јаглен. Намалување на потрошувачката преку регулирана цена. Ниту едно од овие решенија не функционира за неколку недели.

За Северна Македонија ситуацијата е поспецифична. Зависиме од регионални пазари, кои се поврзани со европските. Кога Германија плаќа 200 евра за мегаватчас струја, ние плаќаме 250 – бидејќи сме крајниот корисник во ланецот. Кога Брисел финансира своите субвенции, ние не сме на истата листа.

Истовремено, владата во Скопје ништо не зборува за резерви. Дали имаме струјни резерви за зимата? Дали имаме гасни резерви? Кога беше последното јавно соопштение за енергетските планови за 2026/2027? Тишина. Сè е “стабилно”, додека сметките за струја не растат.

Историјата на Балканот покажува дека енергетските кризи се решаваат со импровизација и личните врски. Нашиот регион имал ваква криза во 2008-2009 година. Тогашната генерација политичари остваре договори преку лични контакти – со Русија, со Бугарија, со Грција. Денешните политичари немаат таа мрежа. Денес сè оди преку Брисел.

500 милиони евра дневно е големо. Но малата сметка на семејство во Скопје за струја – и таа е голема. Кога Брисел плаќа 500 милиони, балкански пензионер плаќа 5.000 денари за нешто што пред две години плаќаше 3.000. Тоа е истиот криза – различни димензии. Но истата приказна. И во двете – корисниците плаќаат, а одлуките се носат на места кои тие не контролираат.