На седумдесеттиот ден од американско-иранскиот конфликт, Хормузскиот теснец повторно гори. САД изведоа удар врз ирански воени цели – ракетни и беспилотни лансери, командни центри, разузнавачки центри. Според американскиот воен извештај, тоа била одмазда за иранскиот напад со ракети, дронови и брзи бродови врз три американски разарувачи кои поминувале низ теснецот.

Иран ја побива американската верзија. Според Техеран, Соединетите Држави прво ги нарушиле прекинот на огнот – со ракетни напади врз танкери близу Бандар Џааск, потоа со напади врз цивилни области во Бандар Хамир, Сирик и островот Кешм. Која верзија е поблиска до вистината? Како и во секоја војна, обете страни тврдат дека другата прва ги прекршила правилата. Како и во секоја војна, никој не е во позиција објективно да провери.

Овој пат конфликтот се прелева и во Заливот. Министерството за одбрана на ОАЕ соопшти дека противвоздушната одбрана пресретнала ирански ракети и дронови. Експлозии се слушнале низ целата земја. Тоа значи едно: Хормузскиот теснец, низ кој минува околу 20 проценти од светската нафта, повторно е во активна воена зона. И не само Иран и САД – сега и Заливските држави се вмешани директно.

Американскиот претседател Трамп тврди дека „прекинот на огнот трае”. Изјавата е во очигледна спротивност со фактот дека истата таа ноќ беа лансирани ракети, дронови и беа погодени танкери. Можеби некоја прецизна дефиниција на „прекин на огнот” објаснува сè – но за нафтените пазари тоа повеќе е реторика отколку реалност. Кога цената на брент скокнува за 4 проценти за една ноќ, никој не верува дека е сè во ред.

Во меѓувреме, американските удари ги погодиле иранските пристаништа во Кешм и Бандар Абас. Регионалните сојузници, се известува, ја прекинале поддршката за иницијативата „Операција Слобода” – проект кој до пред неколку недели се сметаше за столб на про-американската стратегија во заливот. Кога сојузниците почнуваат да се повлекуваат, тоа е сигнал дека ризикот од ескалација станува неподнослив.

За Балканот директните последици се енергетски. Цените на нафтата веќе пораснаа, а доколку Хормузскиот теснец биде физички блокиран макар за неколку дена, бензинот во Скопје, Белград и Загреб ќе ги почувствува тие шокови речиси веднаш. Балканот не води војна, но Балканот ја плаќа сметка за војни кои не може да ги контролира. Дали тоа треба да биде нашата сегашна реалност, или нешто може да се направи на ниво на регионални енергетски стратегии? Прашање за кое политичарите ретко имаат време додека не се случи следниот шок.