Албанската политичка коалиција “Вреди” (VLEN) денеска ќе одржи Конгрес во Скопје, на кој пет посебни политички субјекти се обединуваат во една единствена партија. Свеченоста почнува во 17 часот во Филхармонијата, со повеќе од 800 делегати. Од 5 станува 1, како што гласи внатрешниот слоган.

Партиите кои го сочинуваат VLEN – Алијанса за Албанците, Алтернатива, Движење Беса и Демократска Левица – функционираат во заеднички блок откако коалицијата стана дел од владејачкото мнозинство во 2024. Институционалниот спој беше неминовен: тешко е да се одржи единството на пет партии со пет лидерски амбиции во ист избирачки простор.

Платформата на новата унифицирана партија е јасна, и е изнесена од портпаролот Дритон Сулејмани: “Нашата политичка платформа се базира на десно-центристка ориентација со фокус на реална еднаквост на Албанците во институциите, владеење на правото, бескомпромисна борба против корупцијата, и суштинска имплементација на Охридскиот рамковен договор.”

Тоа е реторика. Реалниот прашања се поинакви. Прво – дали обединувањето ќе ја зголеми изборната моќ или ќе ја разводни поради внатрешни конфликти меѓу пет различни лидерски групи? Албанските партии на Балканот низ децении пробуваа консолидации – повеќето завршија со раздели по две до три години. Прашањето е дали VLEN има простор за компромиси внатре, или ќе следи иста траектoрија.

Второто прашање е поинтересно. Во момент кога Македонија е во преговори за нови уставни измени и кога албанското гласачко тело е централна тема, моќта на еден ОБЕДИНЕТ блок против Охридскиот рамковен договор може да биде различен фактор – или брана за непочитување, или лост за нови барања. На политичката геометрија на Скопје, ова не е просто организационо прашање. Е прашање колку гласа на албанскиот блок ќе тежат во следните пет години.