Црна Гора пристапува кон 20-годишнината од обновата на својата независност во 2026 година, и веќе ги испраќа поканите за прославата. Една од нив стигнала и до Белград. Александар Вучиќ, прашан од новинари, одговори без премногу маневрирање: „Се разбира дека во тоа нема да учествувам. Да славам отцепување – би ме било срамота”.

Реченицата не е дипломатска грешка. Тоа е политичка позиција направена со намера. Дваесет години од обновата на црногорската независност (мај 2006) се годишнина за која Подгорица сака да направи спектакл – но во Белград тој датум сè уште не се чита како празник, туку како раздел. Вучиќ му го кажа тоа на својот сосед без премногу обвивки.

Контекстот е важен. Односите меѓу Србија и Црна Гора во последните години се движеле меѓу студен мир и отворени тензии – со Српската православна црква, со прашањата на двојното државјанство, со ставовите за санкции спрема Русија. Милојко Спајиќ сега го води црногорскиот кабинет со порамнита агенда, но историјата на 2006 година сè уште се теме во српската политика како раскинат прст.

Вучиќ ги искористи новинарските прашања за да се додаде и на друг фронт. Зборуваше за НИС (Нафтна индустрија на Србија) – изјавувајќи задоволство дека има повеќе заинтересирани купувачи и дека двајца од нив имаат „околу две милијарди евра” подготвени. Тука намерата е јасна – сигнал кон Москва, сигнал кон Брисел, и сигнал дома: ничија цена не е премногу висока ако се обезбедуваат позиции пред избори.

За изборите, Вучиќ зборуваше без премногу романтика. Прифатил дека е во „позиција на губитник” додека опозицијата ужива во „win-win” сценарио, и дека на крајот ќе решат граѓаните. Тоа за политичар во неговата позиција е чудно да се чуе – но Вучиќ е препрев за да не знае дека таква реторика во медиуми создава илузија на смиреност, додека во заднина се градат позиции.

За балкански читатели приказната има неколку слоеви. Прв: дека прославата во Подгорица ќе биде уште една ставка во каталогот на регионални тензии, не помирувања. Втор: дека Вучиќ повторно демонстрира дека во српската политика, отцепувањето на Црна Гора сè уште се чита како „трагедија”, не како „пресуда на историјата”. И трет – дека сè помалку владејачки политичари во регионот ризикуваат да испратат симболична делегација, дури и кога тоа дипломатски ги принудува. Балканот зборува со присуства и со отсутности. Овој пат, отсуството ќе говори гласно.