Научник од Универзитетот Вашингтон Стејт предупредува за можно повторување на природна катастрофа која пред 150 години уби десетици милиони луѓе. Конкретно: масовни истовремени суши, експлодирана глобална глад, и темен климатски круг кој се отвори помеѓу 1877 и 1878 година.

„Истовремените повеќегодишни суши слични на оние од 1870-тите можат да се повторат”, вели проф. Дипти Сингх. Прецизирано: моќен Ел Нињо циклус, морска температура на површина три степени над просекот, што може да ги скрши досегашните рекорди. Истиот феномен што во XIX век ги доведе Индија, Кина и Бразил во колапс – сега се враќа во загреано време, со полудени океани и со гладна атмосфера за енергија.

Пред 150 години умреа околу 50 милиони луѓе – според конзервативни проценки тоа е речиси 3-4 проценти од светското население тогаш. Главно индиски селани, кинески земјоделци, бразилски сточари. Сите без вода. Сите без храна. И сите долго пред глобалното затоплување како што се прави денес.

Што се променило сега? „Атмосферата и океаните се значително потопли”, додава Сингх. Тоа значи поголема енергија во системот – и затоа последиците можат да бидат „уште поостри”. Не една суша во една година, туку поврзани екстремни настани кои се удираат во низа. Балканот од оваа структура веќе ги има првите вкус: 2024-та беше сува година во Македонија и Грција, 2025-та донесе шумски пожари на брег на Хрватска и Албанија.

Прашањето за нас не е „дали ќе се случи”. Прашањето е – дали Балканот ќе биде подготвен или ќе чекаме катастрофата да ни покаже како. Кога станиците за наводнување се остарени за 40 години, кога стариот хидро систем од Југославија се распаѓа парче по парче, и кога политичарите се препираат за која партија ќе ги преземе одговорностите – не ни треба Ел Нињо. Имаме доволно работи свои.