Европа отворено зборува за најлошото сценарио, и тоа не е реторика на маргиналните аналитичари – тоа е јазик на министри за одбрана и шефови на разузнавачки служби. Русија е затегната на украинскиот терен, и затоа европските престолнини се плашат дека Путин ќе пробува нов начин – со ширење на конфликтот надвор од Украина.

Сигналите се конкретни. Минатата недела сирените за воздушна тревога се огласија во Литванија по сомнителни руски дронови кои се приближија преку Белорусија. Москва се закани дека ќе бомбардира „центри за одлучување” во Латвија, обвинувајќи ја државата дека прифаќа украински дронски оператори. Руското министерство за одбрана објави списоци со адреси на компании во осум европски земји кои наводно соработуваат со Украина во производството на дронови, со закани за „непредвидливи последици”.

Шведскиот министер за одбрана Пол Јонсон ја резимира состојбата: „Безбедноста во Европа се распадна во последните 24 месеци, и гледаме Русија која е спремна да преземе поголеми оперативни ризици.” Поранешните закани за повлекување на САД од НАТО ја ослабнаа стратешката заштита на источниот фланк, и тоа Москва добро го разбира.

Што може реално да направи Путин? Според разузнавачки анализи, две опции: вертикална ескалација (зголемување на интензитетот на насилство, нуклеарна реторика, потенцијална ограничена употреба) или хоризонтална ескалација (отворање нов фронт – балтичка држава, остров во Балтичкото море, арктичка НАТО територија). Цел: да го „замрзне” украинскиот конфликт под услови поповолни за Москва.

Математиката што Путин ја гледа е жестока. Западни процени: Русија губи околу 35.000 војници месечно. Тоа е повеќе од колку Кремљ може да регрутира без принудна мобилизација – чекор кој политички би коштал. „Ако започнеш мобилизација само за оваа војна, праќаш порака дека не победуваш”, изјави Каја Калас, високиот претставник на ЕУ за надворешни работи.

Француските избори следната година се додатен фактор. Кандидат пријателски настроен кон Русија има реални шанси за победа. Иранскиот конфликт повторно ги поттикнува цените на нафтата, што придонесува за политичка нестабилност во Европа и зајакнување на партиите кои бараат повторно купување руска енергија и крајот на украинската помош. Тоа е сценариото кое Кремљ го планира – не нужно воено, туку политички.

За Балканот, ова не е дистантна вест. Ако следните 12 месеци донесат руски потег надвор од Украина, прашањето за регионот станува непосредно: до каде ќе биде граничната линија на стабилност? Македонија, Албанија, Северна Грција – на западната страна. Србија, Босна и Херцеговина – со половичен пристап што нема да биде одржлив. Прашањето кое ниту еден политичар тука не сака да го постави: дали имаме разбрано што се случува, или само го гледаме во вестите како некој туѓ филм?