Бројката изгледа како добра вест: 643 милиони долари (околу 590 милиони евра) влегле во американски стартапи основани од црни претприемачи од почетокот на годината – сума каква не е видена од 2022, кога цифрата изнесуваше 653 милиони. Но штом ќе се погледне ситниот печат, приказната за напредок се распаѓа.

Целата таа сума доаѓа од само 34 зделки, а најголемиот дел е концентриран во неколку мега-рунди: 350 милиони долари за хардверската ВИ-компанија SambaNova, 75 милиони за стартапот за спортски предвидувања Noviq и 47 милиони за ВИ-платформата за осигурување Harper. Со други зборови – не станува збор за широк бран на финансирање, туку за тројца-четворица среќници и сите останати.

Контекстот ја урива и последната илузија. Лани црните основачи собрале вкупно 942 милиони долари – што е само 0,32 проценти од вкупните 290 милијарди венчер-долари во земјата. А оваа година, додека тие собрале 643 милиони, целиот стартап-екосистем во САД повлекол 252 милијарди. Рекордот, значи, е рекорд само во споредба со неколку слаби години, не во споредба со реалноста.

Гене Тир, шефица на истражувањето во Crunchbase, посочува што всушност ги кочи многуте основачи: „пристап до мрежи, односи и рани препораки”. И додава нешто што важи и далеку надвор од оваа конкретна група: „Осум до девет квартали сме во пад на венчер-финансирањето, но податоците покажуваат постојан пад во парите за компании на црни основачи кој го надминува општиот пад.”

Заклучокот на Тир е најостриот дел: „Човек мора да се запраша дали претераната претпазливост што сега владее во индустријата ги спречи инвеститорите да ризикуваат на основачи кои се појавуваат прв пат – а кои почесто се од разновидно потекло.” Преведено: кога парите се ретки, прв испаѓа оној што никогаш и не бил целосно внатре. Образец што на Балканот го познаваме многу добро.