Земјата што со децении беше синоним за отворено општество го донесе токму она што порано го осудуваше кај другите. Шведскиот парламент усвои закони што заострено ги пооструваат мерките против имигрантите – меѓу нив и контроверзен пропис што критичарите веднаш го нарекоа „закон за цинкарење”.

Првиот, наречен закон за „добро однесување”, дозволува властите да одземаат дозволи за престој врз основа на нејасни критериуми. Прекршоците не се прецизно дефинирани – можат да опфаќаат неплатени долгови, затајување данок, криминал или екстремистички врски. Се применува не само на идни апликанти, туку и наназад, на оние што веќе живеат во земјата. „Оние што не се однесуваат како што треба не можат да сметаат дека ќе останат”, порача министерот за миграции Јохан Форсел.

Вториот, „законот за цинкарење”, помина за влакно – со 174 наспроти 172 гласа. Тој ги обврзува службениците во даночната управа, бирото за работа и социјалното осигурување да пријавуваат лица за кои се сомнева дека немаат документи. Наставниците, лекарите и социјалните работници се изземени – барем засега. Од Амнести Интернешнл предупредуваат дека дозволите ќе се одбиваат „врз основа на однесување што не е незаконско ниту казниво за шведските државјани”.

Еден академик од Малме го опиша законот како „сурова и неефикасна политика што ја отвора Пандорината кутија на доушништво, карактеристично за авторитарните држави”. Тешки зборови за земја што се сметаше за светилник на човековите права. Времето не е случајно – изборите се во септември, а владата зависи од поддршката на крајната десница.

За Балканот ова е двојно интересно. Од една страна, токму нашите луѓе со децении одат на запад барајќи го токму она општество што Шведска сега го демонтира. Од друга, кога една од најбогатите демократии нормализира пријавување на соседот, тоа го поместува прагот за сите – зашто моделите од север порано или подоцна стигнуваат и до нас. Кога цинкарењето стане закон таму, колку време треба за да стане идеја и тука?