На повеќе од 700 метри длабочина во Атлантскиот Океан, близу врвот на подводна планина западно од Средноатлантскиот Гребен, стои нешто што научниците го нарекуваат „Изгубениот град” – поле од бледи карпести кули што можеби крие еден од најголемите одговори: како воопшто настанал животот.

Откриено во 2000 година, ова хидротермално поле е активно најмалку 120.000 години – најдолго познатата таква средина во кој било океан. Највисоката кула, наречена Посејдон по грчкиот бог на морето, се издига 60 метри. За разлика од вулканските „црни пушачи” што зависат од топлината на магмата, Изгубениот град произведува до сто пати повеќе водород и метан – и тоа преку чисто хемиски реакции меѓу карпите од Земјината обвивка и морската вода, без сончева светлина и без атмосферски јаглерод диоксид. А токму тие гасови се сметаат за градежните блокчиња на животот.

И покрај екстремните услови, таму цути живот – микробни заедници без кислород, густи популации полжави и ракови, повремено и поголеми суштества. „Ова е пример за екосистем што токму сега би можел да биде активен на Енцелад или Европа”, вели микробиологот Вилијам Бразелтон, мислејќи на ледените месечини на Сатурн и Јупитер. Со други зборови, ако животот можел да настане овде, можел и таму.

Но над оваа реткост веќе виси сенка. Полска во 2018 година доби права за длабокоморско рударство во близина, што кај научниците буди страв дека облаци од талог можат да го задушат кревкиот екосистем пред воопшто да го разбереме. И тука е вечната човечка приказна во минијатура: пронаоѓаме место што можеби чува тајната на нашето потекло – и првото нешто што помислуваме е како да ископаме нешто од него. Научниците бараат заштита под УНЕСКО. Прашањето е дали разбирањето ќе стигне пред багерите.