Најмоќниот човек на Иран го немаше на јавна сцена со месеци. Сега Техеран го покажува – во ковчег, покриен со знамето, заедно со дел од семејството.

Иран од 4 до 9 јули одржува повеќедневна погребна процесија за врховниот водач Али Хаменеи и неколку членови на неговото семејство, кои според официјалната верзија загинаа кон крајот на февруари, во првата фаза од војната меѓу Иран, САД и Израел. Ковчезите се изложени во големата џамија „Имам Хомеини“ во Техеран, покриени со ирански знамиња, а властите очекуваат милиони луѓе да излезат на улиците. Меѓу починатите, покрај самиот Хаменеи, се и негов зет, најстарата ќерка, снаа и едно четиринаесетмесечно внуче – податок што режимот го користи за да ја долее сликата на семејство погодено од непријателот.

Но зад грандиозната сценографија се крие прашање што Техеран не сака да го изговори гласно: кој навистина владее сега? Официјално, новиот врховен водач е Модждаба Хаменеи, синот на покојниот лидер. Проблемот е што тој се крие од јавноста уште од нападот и досега не се појавил ниту на приватната церемонија за сопругата. Неговото евентуално појавување на погребот би му дало легитимитет; неговото отсуство, пак, отвора шпекулации за неговата здравствена состојба и за тоа дали воопшто ги држи конците во раце.

Погребот е и дипломатска претстава. Се очекуваат претставници од околу 100 земји – меѓу нив пакистанскиот премиер, кинески и индиски делегации, дури и претставници на талибанската власт. Преговорите меѓу САД и Иран се паузирани додека трае жалоста и ќе продолжат потоа. Со други зборови, додека милиони оплакуваат, дипломатијата чека во ходникот со часовник в рака.

За Балканот, ова не е само далечна блискоисточна драма. Кога еден режим ја претвора смртта на својот лидер во масовна манифестација на моќ и единство, тоа е стар и познат метод – тагата како политичко гориво. Прашањето е дали Иран влегува во понепредвидлива фаза сега кога човекот што со децении беше синоним за режимот го нема, а неговиот наследник се крие. А кога најмоќниот во една држава се крие, ретко тоа е знак на сила.