Дваесет луѓе во Париз му фрлија ракавица на најскапиот монопол во технолошкиот свет. Францускиот стартап ZML, за кој гарантира и добитникот на Тјуринговата награда Јан Лекун, објави бесплатен сервер за извршување на ВИ-модели наречен LLMD – софтвер што овозможува отворените јазични модели да работат со максимална брзина на речиси кој било чип: Nvidia, AMD, Google TPU, Apple Metal, Intel Arc.

Зошто е ова важно? Затоа што досегашната пракса е спротивна: купуваш чипови од еден производител, се врзуваш за неговиот софтвер и следните години плаќаш колку што ќе ти каже. Основачот Стив Морен тврди дека токму тоа заклучување во еден снабдувач е најскапата навика на индустријата – и дека клиентите треба да можат да мешаат чипови, поевтини или поштедливи, без казна во перформансите. Во време кога сметките за вештачка интелигенција растат побрзо од приходите што таа ги носи, аргументот се продава сам.

Морен не е анонимец: неговиот претходен стартап Zenly беше купен од Snapchat во 2017 за деветцифрена сума, а за ZML собра 20 милиони долари од инвеститори меѓу кои фондот на Ксавие Нил и лондонскиот 20VC. Конкуренцијата е сериозна – Baseten неодамна беше проценет на 13 милијарди долари – но париската екипа игра на поинаква карта: неутралност меѓу чиповите, наместо уште една затворена платформа. LLMD не е со отворен код, но е бесплатен, со едноставна логика: прво раст, па наплата.

Има и европска нота во приказната. Морен отворено кажува дека ваков софтвер може да им го отвори патот на новите европски производители на чипови – од SiPearl до Axelera – кои без него немаат шанса да се вклучат во пазар скроен по мерка на Nvidia. Дали 20 инженери од Париз навистина може да го поместат пазарот? Досега тоа никому не му успеало. Но секој монопол изгледа вечен – до денот кога некој ќе покаже дека ѕидот бил од хартија.