Компанијата за спортска облека Lululemon влезе како инвеститор во круг на финансирање од 30 милиони долари (околу 27 милиони евра) за францускиот стартап Syntetica. Идејата на стартапот е да рециклира најлон – материјал кој индустријата не сака да го напушти, но многу тешко се употребува повторно.

Проблемот е технички. Најлонот доаѓа во два вида што при собирањето на текстилен отпад од потрошувачите не можат лесно да се одвојат еден од друг. Syntetica тврди дека може да ги рециклира и двата. Наместо готов материјал, процесот дава пелети – суровина што други потоа ја претвораат во предиво. Со тони облека што секоја година завршуваат на депонии, приказната звучи убаво. Но зад неа стои поинаква пресметка.

Она што им оди в прилог на овие стартапи не е свеста за животната средина, туку цената. Во последните шест месеци, немирите во нафтената индустрија доведоа до тоа цената на најлонот да се преговара речиси неделно. „Тоа беше буден повик за многу брендови што се потпираа на најлон од нафтено потекло заради цената и удобноста, а денес гледаат огромни потреси во својот систем”, вели извршниот директор на Syntetica, Марко Бертоне.

Бертоне е внимателен да не го продава ова како еколошка мисија. „Ја градевме компанијата со јасност дека нема зелена премија. Ако сакаш да пласираш вистински решенија за одржлив свет, тие мора да бидат ценовно конкурентни и лесно скалабилни”, вели тој. Со други зборови – брендовите не влегуваат затоа што им е гајле за планетата, туку затоа што старата сметка веќе не им се исплати.

Освен Lululemon, меѓу партнерите се и Victoria’s Secret и Etam, а зад кругот застана и голем производител на облека, MAS Holdings. Необично е снабдувач од синџирот да вложи во играч што сѐ уште не се докажал во голем обем. Пред овој круг, стартапот веќе имаше склучено партнерство со истражувачкиот центар на Michelin за да изгради демонстративен погон во францускиот град Клермон-Феран.

Има и балкански предзнак што вреди да се забележи. Меѓу советниците на Syntetica е Петер Карлсон, соосновач на пропаднатата шведска батериска компанија Northvolt – фирма што требаше да биде европскиот одговор на азиските производители, а заврши во стечај. Технолошкиот директор на стартапот исто така доаѓа оттаму. Европа сака да гради индустриска независност од фосилни горива, но лузните од претходните обиди се уште свежи. Дали овој пат ќе биде поинаку?

Стартапот, се разбира, не е сам на теренот. Има конкуренти што користат ензими за да ги „изедат” пластиките, а тука е и хемискиот гигант BASF со свој рециклиран најлон. Самиот Бертоне вели дека се надева сите да пораснат: „Ако секој се прошири на десетици фабрики, сепак нема да го решиме проблемот. Секој треба да успее за да успееме како општество.” Убава реченица – но останува да се види дали пазарот наградува соработка или ги голта помалите.