Средновековна куќа без ниту еден прав агол: домот што прифаќа несовршеност наместо да ја крие

Куќа стара повеќе од триста години, во средновековно село во внатрешноста на Коста Брава, во која нема ниту еден прав агол. За повеќето би било проблем. За Сузана Котс, едно од водечките имиња на таканаречениот „бавен дизајн”, тоа е целата поента. „Те присилува да ја прифатиш несовршеноста, да разбереш дека убавината не бара симетрија”, вели таа за домот што сама го обновила.

Селото се вика Вулпеляк, во внатрешниот дел на Жирона. Куќата е народна градба од 18 век, простор од 300 квадратни метри низ кој се провлекуваат три века историја. Наместо да ги исправи ѕидовите и да ги избрише трагите од времето, Котс ги оставила да зборуваат – каменот, гредите, каталанскиот свод. Методот, како што самата го опишува, е прост: „Слушај ги луѓето, местото и времето.”

Почнува од влезот. За Котс, првиот контакт со домот не смее да импресионира – смее само да прими. „Од моментот кога влегуваш, просторот мора да те прими. Не да те импресионира, да те прими. Има мирис, температура, светлина што веќе си ги очекувал без да знаеш.” Реченица што звучи скоро поетски, а всушност е точен опис на разликата меѓу куќа и дом.

Кујната е срцето. Панорамски прозорец ја поврзува со градината, а островот направен по мерка е опкружен со рачно изработени локални столчиња. Белите елементи ги дизајнирала самата Котс. Ова не е простор за парадирање – тоа е местото каде се одвива семејниот живот, местото каде куќата дише.

Дневната на приземјето се врти околу една печка на дрва. За неа Котс има посебен однос: „Печката на дрва не е само извор на топлина, туку присуство, ритуал, звук.” До неа – агол за читање покрај огништето, столици на данскиот бренд Carl Hansen & Søn, и оние долги зимски вечери за кои ваков дом е граден.

Горниот кат ја мери истата филозофија. Библиотека споена со работен простор, дрвено биро од брендот Dareels, голема подна лампа. Простор што служи и за учење, и за работа од дома, и за игра. „Функционалноста и благосостојбата одат рака под рака”, вели Котс – и тоа не е фраза, туку опис на секој агол во куќата.

Спалната на господарите има кревет од Gervasoni, свое огниште и еден детал што вреди повеќе од секој нов мебел: наследен антички орман од бабата на нејзиниот партнер, „натоварен со сеќавање”. Купатилото е вградено без остра граница – без оние ѕидови што нагло делат една просторија од друга. Четири апартмани со вградени бањи ја заокружуваат куќата, мислена да расте заедно со семејството, од детство до зрелост.

Материјалите се секаде исти и секаде вистински: масивно костеново дрво за целиот мебел по мерка, камен од оригиналната градба, вар за традиционалните малтери, бел цвет што ги обединува таваните. Подот е од континуиран варов малтер – материјал што дише, буквално. И среде сето тоа, уметноста не е украс. „Уметноста не декорира, таа зборува”, вели Котс. „Секое парче е тука од конкретна причина.” Дом кој, наместо да покажува колку чини, покажува колку размислувал некој додека го правел. Реткост во време кога повеќето реновирања се натпревар кој ќе фрли повеќе, а не кој ќе задржи повеќе.