Европската унија планира до крајот на годината целосно да го прекине увозот на руски течен природен гас, но наместо ветената енергетска независност добива – нова зависност. Овојпат од Соединетите Американски Држави.

Американските снабдувачи веќе обезбедуваат околу две третини од европскиот увоз на течен гас, а нивниот удел до 2028 година би можел да достигне дури 80 отсто. Вашингтон уште годинава би можел да ја претекне Норвешка и да стане најголем снабдувач на Европа со гас, предупредува Институтот за енергетска економија и финансиска анализа.

Од еден кран, на друг кран

Европските енергетски и одбранбени компании токму поради тоа стравуваат дека Брисел една стратешка зависност само ја заменил со друга – и им предал на САД моќно средство за притисок врз европската стопанска, енергетска и надворешна политика.

Логиката на целата операција беше јасна и морално издржана: Европа не сака да го финансира Кремљ преку сметката за греење. Со тоа тешко може некој да се расправа. Но помеѓу намерата и резултатот застана една ситница – никој не изгради алтернатива што не завршува во туѓи раце. Осумдесет отсто од снабдувањето кај еден добавувач не е диверзификација. Тоа е истата зависност со поинаков пасош.

Прашањето што Балканот го знае напамет

Регионот што со децении ја трпи ценовната математика на туѓи енергетски одлуки нема потреба од објаснување како функционира ова. Кога стратешкиот снабдувач е само еден, преговорите за цена не се преговори. Тоа е список на услови што пристига по електронска пошта.

И тука е вистинската слабост на бриселскиот план: тој ја реши политичката страна од проблемот, а структурната ја остави недопрена. Гасот повеќе нема да доаѓа од исток – но и понатаму доаѓа од една адреса. Дали Европа навистина смета дека следниот што ќе го држи вентилот нема никогаш да посака нешто за возврат?

Што остана незакажано

Она што недостига во целата слика е речиси комично очигледно: нема ист таков рок, ист таков притисок и иста таква политичка волја за домашно производство, за обновливи извори и за интерконекции што би ја направиле Европа помалку зависна од која било трета страна. Рокот за прекин на рускиот гас е прецизен до крајот на годината. Рокот за енергетска самостојност не постои.

Затоа приказната што Брисел ја продава како ослободување во пракса личи повеќе на префрлање. Зависноста не исчезна – таа се пресели, го смени јазикот и почна да наплаќа во долари. А сметката, како и обично, ќе ја прочита европскиот потрошувач, не оној што го потпишал договорот.