„Границата падна.” Со тие зборови синдикален претставник на шпанската Цивилна гарда ја опиша ситуацијата во Сеута, шпанската енклава на северноафриканскиот брег. Околу 30.000 луѓе од Мароко се обиделе да влезат – преку брегот, преку лукобранот, некои и по вода. Најмалку тројца загинале обидувајќи се да ја препливаат таа последна делница.

Локалната власт бара војска, Мадрид вели дека законот не дозволува

Регионалната влада на Сеута побара воведување вонредна состојба и распоредување на војска, повикувајќи се на закана по националната безбедност. Одговорот од шпанското Министерство за внатрешни работи беше студен и правен: според важечкиот закон, вонредна состојба не може да се прогласи само поради миграција.

Формално – точно. Практично – центрите за прифаќање се веќе преполни, а стотици луѓе спијат на улица. Кога законот вели едно, а улицата покажува друго, обично не победува законот. Победува импровизацијата.

Зошто се отвори токму сега

Марокански активист за човекови права посочи дека исклучителни околности овозможиле отворање на премин кај Тарахал. Тоа е формулацијата. Преводот е поедноставен: границата кон Сеута работи онолку строго колку што Рабат сака да работи тој ден.

Сеута не е нова точка на мапата. Во 2021 година, за два дена влегле над 8.000 луѓе, во криза која исто така се совпадна со затегнати односи меѓу Мадрид и Рабат. Разликата сега е во бројката – 30.000 наспроти 8.000.

Границата како преговарачка алатка

Шпанските и мароканските власти, според извори, се координирале околу враќањето на оние што влегле нелегално. Значи каналот за враќање функционира кога двете страни се согласни. Што значи дека функционирал и претходно – и дека паузата не била технички проблем.

Ова е тивката поента на целата приказна: на снимките се гледаат млади луѓе, но и семејства. Луѓе кои не одлучиле за геополитика, а завршија во нејзината средина. Границата за нив е ѕид; за државите од двете страни таа е рачка што се крева и спушта.

Дали Европа навистина мисли дека ова се решава со ограда од метар повеќе? Балканот ја помни 2015-та и знае колку долго издржуваат плановите изградени врз претпоставката дека некој друг ќе ги чува границите наместо тебе.