Сто четириесет и седум луѓе во моментов земаат пензија од вториот столб. Просечниот износ е 9.878 денари месечно. Тоа се сите корисници на систем што работи од 2006 година и во кој се насобрани над 3,4 милијарди евра на индивидуални сметки на околу 638.000 осигуреници.

Бројката од 147 звучи мала, и тоа е точно – системот сè уште созрева. До 2030 година се очекува корисниците да бидат меѓу четири и пет илјади. Но токму сега, кога првите исплати започнаа, се отвора прашањето што ќе се случи со тие пари.

Национализација како решение за година и половина

Асоцијацијата на друштвата за управување со пензиски фондови излезе со јасна позиција: средствата во вториот столб се личен имот, се наследуваат и уживаат повисоко ниво на заштита, без разлика дали станува збор за осигурување во работниот век или по пензионирањето.

„Тоа е само краткорочно решение што нема да ги реши долгорочните проблеми”, велат од АДПФ за предлозите за пренесување на средствата во државниот фонд. Нивната проценка е дека тие пари би го покриле буџетскиот дефицит за период од една и пол до три години. Потоа – истиот проблем, но без фондот.

Просечниот годишен принос на задолжителните пензиски фондови од воведувањето изнесува над 5,5 отсто. Од вкупно акумулираните средства, над една милијарда евра претставува додадена вредност распределена на индивидуалните сметки.

Осумдесет до деведесет отсто под минималната пензија

Овде приказната станува посложена од сопственото соопштение. Премиерот Христијан Мицкоски најави размислување за пензиска реформа и сугерираше дека корисниците на вториот столб би можеле да бидат разочарани од состојбата на своите сметки.

И бројките не се на страна на оптимизмот: се проценува дека 80 до 90 отсто од идните пензионери во периодот 2030-2032 година би можеле да добијат пензија под законскиот минимум, што повторно би барало државна доплата.

Значи, двете страни имаат по едно точно тврдење. Фондовите се во право дека национализацијата е привремена закрпа. Но и критиките имаат основа кога велат дека систем во кој речиси девет од десет корисници ќе паднат под минимумот не ја исполнува сопствената ветена улога.

Предлогот: повеќе фондови наместо еден

Од АДПФ предлагаат мултифондовски портфолија прилагодени на возраста на осигурениците и поагресивни инвестициски стратегии за помладите членови – оние што имаат уште дваесет или триесет години до пензија и можат да поднесат поголем ризик за поголем принос. Се спомнува и зајакнување на доброволното осигурување.

Владата, пак, чека резултати од три независни анализи пред да одлучи каква реформа ќе спроведе.

Три анализи, две спротивставени позиции и 638.000 луѓе чии пари се предмет на дебатата. Единственото што сите се согласуваат е дека системот како што е поставен нема да произведе доволни пензии. Разликата е само во тоа кој треба да го плати тој дефицит – и кога.