Европското земјоделство ја плаќа сметката за едно екстремно лето, а таа сметка веќе се пишува во цените. Најавите се дека маслиновото масло, кое и досега беше меѓу најскапите основни производи во продавница, повторно ќе поскапи.

Причината е комбинација што се повторува секое лето сè почесто: екстремни горештини, продолжена суша и шумски пожари низ медитеранските маслинарски региони – Шпанија, Италија, Грција и Португалија.

Бројките што ги објави ЕУ

Европската унија ги намали прогнозите за родот: сончогледот за 7 отсто, пченката за зрно за 6 отсто, а компирот и сојата за по 3 отсто. Шпанското министерство за земјоделство предвидува дека жетвата на жита ќе падне од 24 милиони тони на нешто над 18,5 милиони тони за сезоната 2026/27 – а таа проекција е направена пред најновите пожари да си го земат данокот.

Француското здружение на производители на зеленчук пријави загуби од илјадници тони, вредни десетици милиони евра. Најпогодени се марулата, морковите, празот и кромидот, а кај дел од културите се очекува производството да падне за половина поради недостаток на дожд.

Винските региони не поминуваат подобро. Шампањ, Бордо и Бургундија најавуваат намален род и невообичаено рани берби, а во Шампањ очекуваат принос околу 10 отсто помал од претходната година.

Пет и пол милиони тони што исчезнуваат од еден пазар

Кога Шпанија ќе изгуби над пет и пол милиони тони жито во една сезона, тоа не останува шпански проблем. Тоа е количина што недостига на европскиот пазар од кој се снабдува и Балканот, а недостигот се плаќа таму каде што завршува синџирот.

Ова не е апстрактна климатска статистика. Тоа е директна врска помеѓу она што гореше во Медитеранот во јули и она што ќе пишува на етикетата во септември.

Експертите предупредуваат дека доколку временските услови не се променат наскоро, есента ќе донесе нов бран поскапувања кај маслиновото масло, зеленчукот, житата и виното. Во Велика Британија екстра девствено маслиново масло веќе се продава над седум фунти за литар, а последните месеци покажуваат ново движење нагоре.

Секое лето вакво како ова се пресметува двапати – еднаш кога гори, и втор пат на каса.