Иран нема да го отвори Хормузскиот теснец додека Вашингтон не го промени однесувањето и не исполни шест барања. Списокот го соопшти Мохамад Багер Золгадр, секретар на иранскиот Врховен совет за национална безбедност, и тој не е напишан за преговарачка маса. Напишан е за да се чита како услов.

Прво: прекин на заканите врз врховниот водач. Второ: трајно запирање на американските воени операции против Иран и неговите сојузници во регионот. Трето: повлекување на американските поморски и воздушни сили вклучени во она што Техеран го нарекува блокада. Четврто: отштета за штетите од последните судири. Петто: укинување на американските санкции. Шесто: ослободување на замрзнатиот ирански имот.

Золгадр тврди дека барањата се волја на иранскиот народ и се повикува на собири низ земјата во претходните шест дена. Порачува дека Советот нема да се откаже од нив ни во војна, ни во преговори.

Договорот што остана на хартија

Постоеше меморандум од 18 јуни, посредуван од Пакистан и Катар, кој требаше да ги запре активните судири и да отвори пошироки политички преговори. Логиката беше проста: Иран го отвора Хормуз, САД ја кренуваат поморската блокада.

Меморандумот не е спроведен. Двете страни се обвинуваат дека другата го прекршила. Со тоа теснецот од трговски премин стана главна алатка на Техеран во односот со Вашингтон.

Погледнете ги барањата уште еднаш. Санкции, замрзнат имот, повлекување војска, отштета – тоа не се услови за отворање на морски пат. Тоа е целата нерешена сметка меѓу Иран и САД, спакувана во еден список и врзана за еден теснец.

Низ Хормуз минува значителен дел од светскиот извоз на нафта. Кога тој дел стои, цената не чека дипломатија. И тоа е причината зошто Техеран не брза – времето работи за оној што ја држи славината, не за оној што чека да се отвори.

Балканот ја знае оваа сцена напамет. Кога големите се караат преку нешто што им треба на сите, оние што ништо не одлучувале први ја чувствуваат промената. Дали и овој пат ќе стигне до нас пред да завршат преговорите – или ќе стигне откако ќе завршат?