Во коритата на Рајна и Елба повторно се појави „камењето на гладта”. Не е метафора и не е нова појава – тоа се вистински камени блокови со врежани ознаки, оставени од луѓе кои во минатите векови ги обележувале најстрашните суши. Кога водата ќе спадне толку што камењето се гледа, тоа значи дека реката веќе го надминала она што луѓето го сметале за нормално.

Истата слика е забележана и во многу реки во источногерманската покраина Саксонија по паѓањето на водостојот, објави германскиот весник „Цајт”. Еден таков камен се наоѓа покрај Елба кај Пирна.

На еден од блоковите се врежани повеќе од дваесет датуми. Распонот опфаќа над три века, а последната запишана година е 2018. Тоа е порака во најдиректната можна форма: некој во седумнаесеттиот век се навел над сув речен камен и издлабил датум за да знае оној што ќе дојде по него. Не за архива, не за статистика. За предупредување.

Реката што секогаш била таму

Рајна не е туристичка атракција – таа е сообраќајница. По неа се превезуваат гориво, жито, суровини за германската индустрија. Кога нивото паѓа, шлеповите товарат помалку или воопшто не пловат. Германија ја знае оваа сметка од 2018 година, кога токму тој камен ја запиша годината.

А кај нас? На Балканот не ни требаат врежани камења за да знаеме дека летата се менуваат – доволно е да се погледне кое речно корито оваа година е тревник. Разликата е што Германците имаат тристогодишна писмена евиденција на своите суши. Ние имаме сеќавања на дедовци и ниту еден издлабен камен.

Порано ова камење излегувало и во други пресушени европски реки. Секој пат кога излегува, следува ист циклус: слики, чудење, неколку недели загриженост, па дожд – и заборав до следниот пат. Прашањето не е дали камењето ќе се појави пак. Прашањето е дали некој воопшто го чита она што е врежано на нив.