Холандскиот регулатор за заштита на податоци ѝ изрече на Uber казна од 825 милиони евра – околу 966 милиони долари – и тоа е втората по големина казна досега изречена според европската регулатива за заштита на податоци. Причината не е протечена база и не е хакерски напад. Причината е што компјутер ги исклучувал возачите од работа.

Регулаторот испитувал жалби дека Uber деактивирал сметки на возачи преку автоматизиран процес, без доволно предупредување и без човек што ќе ја провери одлуката. Заклучокот е дека компанијата сторила, како што стои во соопштението, „сериозни прекршувања“.

„Компјутер не треба сам да носи одлуки што имаат толку големи последици“, изјави Моник Вердие, заменик-претседателка на холандскиот регулатор.

Што вели Uber

Компанијата тврди дека повеќето суспензии се краткотрајни, дека трајна деактивација не се случува без човечка проверка и дека возачите имаат право на жалба. Холандските регулатори тврдат спротивното – дека дел од возачите биле трајно исклучени без ниту еден човек да ја погледне одлуката. Uber го оспорува тоа и најавува жалба. „Категорично не се согласуваме со оваа одлука и со непропорционалната казна“, порачаа од фирмата.

Приказната, сепак, не почнала во Холандија. Почнала со еден човек. Брахим Бен Али, поранешен возач на Uber во Франција, останал без сметка во 2019 година. Наместо да се откаже, собрал сведоштва од уште 170 возачи и жалбата ја однел таму каде што Uber го има европското седиште – во Холандија.

Во тоа му помогнала швајцарската непрофитна организација PersonalData.io, која им помогнала на возачите да дојдат до податоците за тоа како всушност се носеле одлуките за исклучување. Нејзиниот основач Пол-Оливје Дехаје го објаснува влогот со една реченица: возачот „може да заврши илјада возења со задоволни патници, но ако само еден човек пријави многу сериозен проблем, последиците можат да бидат огромни“.

Трета казна од ист регулатор, иста група луѓе

Ова не е првпат. Според Дехаје, ова е трета казна што холандскиот регулатор ја изрекува против Uber – по претходните од 290 милиони и 10 милиони евра. И трите потекнуваат од жалбите на истата група возачи. Тој сега најавува и колективна тужба преку која возачите би барале отштета, и основа нова фирма, StartClaims, што ќе ги поддржува таквите постапки – прво против Uber, потоа и во други сегменти од платформската економија.

Другата страна на аргументот

Одлуката не е примена како еднозначна победа. Дел од критичарите предупредуваат дека вака поставена, таа може да ѝ го одврзе рацете на злоупотребата – ако платформата не смее автоматски да реагира, како воопшто да ги филтрира возачите што мамат или воопшто не се појавуваат по патниците. Формулацијата дека „компјутер“ одлучил е спорна и сама по себе: политиките ги пишува менаџмент, уредот само мери дали некој ги почитува, исто како што часовникот на влезот не е тој што отпушта работник што секојдневно доцни.

Дехаје тој приговор го отфрла: Uber слободно може да користи луѓе за да ги казнува возачите што мамат, вели тој, но тогаш мора и да ја преземе одговорноста за тоа одлучување – односно да се однесува како работодавач, а не како пазар на кој наводно само се среќаваат две слободни страни.

Тука е и целата поента, и таа далеку го надминува Uber. Платформската економија е изградена врз тврдењето дека таа никого не вработува, само поврзува. Кога ќе се покаже дека истата таа платформа може да те остави без приход со автоматска одлука на која немаш кому да се пожалиш, тврдењето почнува да се распаѓа. Прашањето само по себе не е холандско – платформи со истиот модел возат и по нашите улици.