Вашингтон денес го објавува она што сопствениот министер за финансии го нарече „економски Д-ден“ – најтешкиот пакет санкции против Иран досега. Но вистинската порака не е упатена до Техеран. Упатена е до сите други.

Американскиот министер за финансии Скот Бесент требаше да истапи пред новинарите вечерва и да ги објасни деталите. Претходно, во колумна во „Фајненшл тајмс“, тонот беше поставен без замајување: „Во зори започнува економски Д-ден – најголемата финансиска офанзива што некогаш била лансирана против еден противник.“

Претседателот Доналд Трамп на 19 август најави „економска војна и невидена изолација“, со предупредување дека последиците ќе ја погодат секоја земја чии банки, компании, аеродроми или државни институции ѝ помагаат на иранската економија. Ден подоцна Бесент отиде уште подалеку и во интервју за американска телевизија ја опиша операцијата како „најголемата координирана економска изолација во светската историја“.

Реченицата што ја кажа сите работи е постара од сите нас: „Или сте со нас, или сте против нас.“ Балканот ја знае оваа реченица напамет – и знае што обично следува по неа.

Слонот во собата се вика Кина

Прашањето не е што ќе направи Европа. Прашањето е што ќе направи Пекинг. Според извештаи на агенциите, Кина купува над 80 отсто од иранскиот извоз на нафта по море. Без кинески купувач, санкциите се хартија. Со кинески купувач, санкциите се тест на тоа колку далеку Вашингтон е спремен да оди.

Кога го прашаа директно дали американската кампања ќе го таргетира и Пекинг, Бесент не одговори отворено. Рече дека некои разговори најдобро се водат приватно, па додаде дека Кина добива околу 50 отсто од својата енергија од Заливот и затоа има интерес Хормузскиот теснец да остане отворен. Пораката заврши со речиси љубезна формулација – би било добро Кина да „се приклучи на програмата“.

Тоа не е дипломатија. Тоа е сметка испорачана со насмевка.

Иран не зборува со еден глас

Ултиматумот истовремено ја разоткри поделбата во самиот Техеран. Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан во петокот изјави дека е подобро војната да заврши сега, додека Иран е, како што рече, во „позиција на сила и достоинство“.

Речиси во истиот час од воениот врв дојде спротивна порака. Началникот на Генералштабот генерал-мајор Али Абдолахи предупреди дека Иран ќе одговори „болно, казнено и разорно“, и дека силите се подготвени на копно, море, во воздух, во противвоздушната одбрана и во сајбер-просторот. Мохсен Резаи, новиот секретар на Врховниот совет за национална безбедност и поранешен командант на Револуционерната гарда, отиде најдалеку – им порача на соседните земји дека приклучувањето кон американската кампања може да се третира како непријателски чин.

Заливот меѓу два огна

Државите од Заливот се практично заглавени. Вашингтон им кажува дека мораат да изберат страна. Техеран им кажува што чини изборот. И иранските закани за удари врз енергетска инфраструктура не се само реторика – во априлските напади беше погодена саудиска енергетска инфраструктура, вклучително и стратешкиот исток-запад нафтовод што ѝ овозможува на Саудиска Арабија да извезува заобиколувајќи го Хормуз.

Пекинг нема причина директно да влезе во американско-иранска војна. Но има силен интерес Иран да не биде целосно скршен. Истата логика веќе се појави кај Русија – кинескиот министер за надворешни работи Ванг Ји ѝ рече на европската дипломатска шефица Каја Калас дека Кина не сака руски пораз во Украина, бидејќи тоа би му дозволило на Вашингтон целото внимание да го сврти кон Кина.

Значи сите ја знаат играта. Пекинг нема да го спаси Иран, но нема ни да го пушти да падне. Вашингтон го знае тоа. И сепак најавува најголемата финансиска офанзива во историјата против противник чиј најголем купувач нема намера да престане да купува.

Кој точно ќе трепне прв во таа сметка – тоа е единственото прашање што вечерашната прес-конференција нема да го одговори.