Новиот шеф на највисокото безбедносно тело во Иран, Мохсен Резаи, им упати предупредување на соседните држави: ако се приклучат на американскиот економски притисок врз Техеран, ќе бидат третирани како непријатели. „Тие земји ќе бидат сметани за непријатели и ќе ги нападнеме нивните интереси“, изјави тој.

Дотогаш, тврди Резаи, Иран удирал само воени бази. „Сè уште не сме нападнале ниту еден американски економски интерес“, рече, но додаде дека тоа може да се промени – следни на ред би можеле да бидат американски трговски и нафтени компании во близина на Иран. Тој најави и дека Иран би можел да ги погоди трговските патишта за нафта надвор од Персискиот залив.

Кога заканата станува тарифа

Најнеобичниот детал во изјавата не е заканата, туку она што дојде по неа: Резаи потврди дека траат преговори со Оман за управувањето со теснецот и најави наплата на такси за поминување. Тоа е промена на жанрот – од воена реторика кон наплатна рампа. Кој ќе ја плаќа таа такса и на кого ќе му се пресметува, останува неразјаснето.

Од другата страна, американскиот претседател Доналд Трамп води кампања за економска изолација на Иран, со закани за „огромни економски последици“ за секоја држава што му помага на Техеран. Трамп повеќепати сугерираше дека Хормузскиот теснец би можел да се прогласи за американска територија: „Ние го контролираме преку блокада и ми се допаѓа идејата да го прогласиме за територија.“

Соседите веќе се определуваат

Реториката веќе има последици. Обединетите Арапски Емирати објавија дека ги прекинуваат сите трговски и финансиски трансакции со Иран. Вашингтон спроведува операции наречени „Економски гнев“ – таргетирани санкции и поморска блокада за да го ограничи иранскиот извоз на нафта.

Низ Хормузскиот теснец поминува значаен дел од светската нафта, и секое затегнување таму се чувствува во цените многу подалеку од Заливот. Балканот тоа го знае – нема сопствени нафтени полиња, а има целосна изложеност на секое решение донесено во Техеран или Вашингтон. Разликата е што овде никој не нè прашува пред да се донесе решението.