До 90 отсто од посевите во Босна и Херцеговина се уништени. Не оштетени, не намалени – уништени. Долг топлотен бран и месеци без сериозен дожд ја однесоа земјоделската година во Семберија, Посавина и Лијевче Поле. Најтешко е погоден пченкарот: стеблата се исушија, а на многу ниви клас воопшто не се формираше.

„Горивото стигна до 3,5 марки, сушата уништи сѐ, немаме што да очекуваме“, изјави Жељко Станиќ, претседател на здружението на земјоделци од Семберија. Тој предупредува дека без помош од државата производителите пропаѓаат, и потсетува на претходни катастрофи по кои помош никогаш не стигна.

Не станува збор само за пченка

Пролетните култури пропаднаа целосно. Приносот на соја е преполовен поради топлотниот стрес. Градинарите што немаат сигурен пристап до подземна вода останаа без пиперки, домати и зелка. Оштетени се и овоштарниците во планинските делови – оние што обично ја преживуваат сушата подобро од полињата.

Тука приказната престанува да биде земјоделска и станува економска. Пченката и сојата се основата на исхраната за говедата, свињите и живината. Кога ги нема, цената на концентрираната сточна храна оди нагоре – брзо. Земјоделците веќе предупредуваат дека недостигот од силажа ќе натера дел од нив да ги распродадат млечните грла или да прибегнат кон принудно колење.

Постои и здравствен слој што ретко стигнува до насловите: ризикот од микотоксини и афлатоксини во она малку храна што остана. Тоа значи дека и преживеаниот принос не е автоматски употреблив.

Кој одговара

Одговорот на власта е препознатлив за секој што живее во регионов. И на ентитетско и на државно ниво одговорноста се пренасочува кон пониските нивоа, а работата запира во административен јазол. Никој не рекол не – едноставно никој не рекол ниту да.

А коренот на проблемот е постар од оваа суша. Босна и Херцеговина нема системска наводнувачка инфраструктура. Огромното мнозинство стопанства зависат од тоа што ќе даде времето. Тоа не е временска непогода, тоа е одлука што не била донесена триесет години наназад.

Сушата не застанува на граница

Економистите предупредуваат дека растот на цените на храната ќе се почувствува низ целиот регион, а најостро кај сточната храна – што потоа се пренесува на месото и на млечните производи. Целиот регион ја дели истата клима и ги трпи истите лоши лета; она што се разликува е дали некоја држава изградила систем за наводнување додека имала време.

Прашањето што стои е дали сушата ќе се третира како вонредна состојба – или како уште едно лошо лето по кое сѐ продолжува исто, до следното.