Meta се спогоди за 18 милијарди долари (околу 16,6 милијарди евра) со 29 американски држави по тужба за безбедноста на децата. Спогодбата е најголемата од овој вид досега, а фирмата се обврза пред 52 обвинители дека ќе ја промени од корен начинот на кој малолетниците ги користат Instagram и Facebook. Признание за вина нема.

Бројката звучи огромно додека не се погледне распоредот на исплата. Осумнаесет милијарди се плаќаат низ десет години. „Фактот што се плаќа во текот на десет години навистина го притапува финансискиот удар од големата бројка, особено споредено со годишниот приход на Meta“, изјави Џесика Нол, адвокатка за технолошки спорови во фирмата Withers. Приходот на Meta во 2025 година надмина 200 милијарди долари. Значи, обврската изнесува под еден отсто од годишниот приход, распоредена низ една деценија.

Што навистина се плаќа тука? Според Нол, обвинителите добиваат политичка приказна – извлекле голема корист за јавноста. А Meta купува нешто поскапо од пари: излез од судење каде можеше да падне пресуда за уставните заштити што ѝ дозволуваат на платформата да не одговара за тоа што корисниците го објавуваат. „Тоа можеше да биде егзистенцијално, потенцијално, не само за Meta туку за секоја технолошка фирма што има производ што комуницира со корисници“, вели адвокатката. Со други зборови: 18 милијарди за да не се одговори на прашањето.

Промените што Meta ги ветува се конкретни. Предодредено ограничување од два часа дневно. Потсетници на секои 15 минути. Профилите што фирмата ќе ги препознае како малолетнички ќе бидат блокирани преку ноќ, помеѓу полноќ и 6 наутро, а известувањата ќе им бидат исклучени за време на училишните часови, од 8 до 15. Тинејџерите нема да ги гледаат бројките на допаѓања – ни своите, ни туѓите.

Целата конструкција стои на едно нешто што не работи. Секоја од овие мерки бара платформата прво да знае кој е дете, а кој возрасен. „Промените изгледаат одлично на хартија, но сите зависат од успешна, ефикасна и непристрасна технологија за проверка на возраст“, вели д-р Алексис Ингбер, професорка по комуникации на универзитетот Сиракуза. „Начинот на кој тоа го правиме моментално не е навистина ефикасен… овие технологии главно затајуваа.“

Начините што постојат се три и секој има своја цена. Биометриско скенирање – селфи што те мери. Проверка на лична карта. Или анализа на однесување, која знае да прогласи возрасен за дете и обратно. Двата први бараат децата, и возрасните, да предадат чувствителни документи на трето лице само за да отворат апликација. Кога Discord се обиде да воведе глобална проверка на возраст оваа година, мораше да ја одложи по бунтот на корисниците.

Проблемот со биометријата не е дека може да протече. Проблемот е што за разлика од лозинка, лице не се менува. Ако еднаш излезе базата со скенирани лични карти и лица на малолетници, штетата нема рок на траење.

Последниот детал ја кажува целата приказна за тоа како Meta ја сфаќа сопствената спогодба. Фирмата сега плаќа целостранични огласи во весниците во кои ги повикува TikTok и YouTube да ги усвојат истите правила – без да спомене дека таа своите ги усвои по тужба. И тоа не е само маркетинг: според договорот, околу 30 отсто од исплатата зависи од тоа дали конкурентите ќе се усогласат. Значи, фирмата има буквална финансиска причина да ги гони другите кон истата обврска. Кога казната е конструирана така што компанијата профитира од моралниот став, тешко е да се каже дали тоа е регулација или преговарање.