Блез Паскал умрел на 39 години во 1662, а пред тоа напишал реченица што денес звучи како дијагноза за целата состојба: целата несреќа на луѓето доаѓа од една единствена работа – неспособноста мирно да останат сами во една соба.

Тој немаше телефон, немаше екран, немаше ниту едно од нашите оправдувања. Сепак го забележал истото што психолозите денес го мерат со експерименти: во моментот кога надворешните дразби ќе исчезнат, се појавува нешто што не ни е пријатно – сопствените мисли.

Психологот Виолета Аседо потсетува на едно истражување на Тимоти Вилсон во кое учесниците повеќе сакале да примат електричен шок отколку да останат сами со своите мисли. Тоа не е метафора и не е шега. Луѓе притискале копче за да се шокираат самите себе, само за да не мора да седат во тишина.

Она што излегува кога ќе застанеме има свои имиња: досада, немир, нетрпеливост, чувство на вина. И зад нив, редот на работи што сме ги одбегнувале – нерешени проблеми, одложени одлуки, разговори што не сме ги воделе. Не е чудно што бегаме. Чудно е што сме убедени дека тоа бегање се вика продуктивност.

Паскал го нарекол ова divertissement – разонода што ја користиме за да не се соочиме со прашања што немаат удобен одговор. Кај нас истото се вика „не запирај, ќе полудиш“. Балканот има свои начини за бегање од себе, и повеќето се одвиваат во друштво, гласно, со музика.

Советот на Аседо е скромен до точка на срамежливост: пет до десет минути без телефон, без телевизор, без музика, само за да се види што ќе се појави. Не медитација, не програма, не апликација што ќе ти мери дишење. Само столица и тишина.

Малку е. Но ако човек што умрел пред речиси четири века го идентификувал проблемот, а ние сè уште не издржуваме десет минути без екран, прашањето не е дали советот е доволен. Прашањето е зошто сè уште не сме го пробале.