Од денеска Државниот пазарен инспекторат почнува засилени теренски контроли низ целата држава. Инспекторите ќе проверуваат дали трговците ги намалиле цените на училишниот прибор според владината одлука. Мерките се на сила од 25 август и ќе важат до 30 септември.

Правилата се јасни. Најмалку 10 отсто попуст во трговијата на големо и најмалку 15 отсто во малопродажбата, пресметано според цените што важеле на 1 јуни. Опфатените производи мора да бидат обележани со натписот „Помалку трошоци, повеќе за тебе“, а покрај новата цена задолжително да стои и претходната. За непочитување следуваат глоби од 500 до 10.000 евра, а за целосно игнорирање на мерките – забрана за вршење дејност во траење од 15 дена.

Списокот е долг: тетратки, блокови, моливи, пенкала, ранци, чанти, линијари, папки, острилки, гуми, лепила, шестари, дигитрони, дрвени боички, фломастери, темперни и водени бои, четки, пластелин.

Реченицата што ја сруши целата конструкција

Потпретседателот на Сојузот на синдикатите на Македонија, Ивен Пешевски, го кажа она што ниту една инспекција не може да го измери:

„Ако сакаме европски цени, тогаш треба да имаме и европски плати. Со плата од 26.000 денари, верувајте, и моливче од 10 денари и тетратка од 10 денари, колку сакате да ги намалите, повторно ќе бидат скапи, бидејќи нема пари детето да го испратите на училиште, да го облечете, да му обезбедите ужина од 2.000 денари месечно, а камоли за јазици, спортови и други активности.“

Петнаесет отсто од десет денари е денар и половина. Тоа е реалната математика на мерката за едно семејство.

Бројката од синдикалната кошница

Според податоците на Сојузот на синдикатите, за основните месечни потреби на четиричлено семејство во август биле потребни 68.675 денари – 177 денари повеќе од јули. Со кирија за стан од 60 квадратни метри, пресметката се качува на 84.050 денари. Само за храна и пијалаци се предвидени 25.032 денари.

Ставете ја платата од 26.000 денари покрај кошницата од 68.675 и веќе не ви треба анализа.

Инфлацијата се смири. Цените не се вратија.

Според Државниот завод за статистика, во јули месечната инфлација изнесувала 0,1 отсто, а трошоците на живот биле за 2,3 отсто повисоки отколку во јули 2025. Храната и безалкохолните пијалаци во однос на јуни поевтиниле за 1,1 процент, но транспортот поскапел за 4,4 отсто.

Тука лежи разликата што исчезнува во кратките економски вести. Инфлација од 2,3 отсто не значи дека цените се вратиле на некое поранешно ниво – значи само дека растат побавно од висока основа. Стабилизацијата на статистиката и олеснувањето на касата не се исто нешто.

Министерот за економија и труд Бесар Дурмиши најави дека инспекциите ќе го следат движењето на бруто-профитните маржи, особено ако поскапувањето на горивата почне да се прелева врз транспортот и врз крајните цени. Според него, последната контрола покажала маржи што главно се движеле меѓу 10 и 15 отсто, а кај некои трговци и околу 7.

Дурмиши посочи и дека Македонија, според цените, е меѓу најевтините земји во регионот. Тоа е точно. Останува само техничкиот детал дека граѓаните не купуваат со регионални статистики, туку со македонски плати.

Контролите ќе траат цел септември. Ќе покажат колку трговци ги почитувале правилата. Она што нема да го покажат е зошто мерка за поевтин молив воопшто мораше да постои.