Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска потврди дека Македонија во 2027 година треба да издаде нова еврообврзница од околу 1,3 милијарди евра. Конечна владина одлука сè уште нема, но подготовките се во тек.

Оттука почна политичка битка во која двете страни фрлаат милијарди како да се ситниш, а никој не му објаснува на граѓанинот што од тоа е нов долг, а што замена на стар.

Што достасува во 2027

Според министерката, обврските што достасуваат следната година произлегуваат од претходно издадени хартии од вредност и краткорочни државни записи во износ од околу 1,1 милијарда евра, плус финансирање на буџетски дефицит од 3,5 отсто од БДП.

„Кога ќе го додадете тоа на тие износи, тоа е 1,5 милијарди и јасно е која е обврската што мора да ја вратиме следната година“, изјави Димитриеска-Кочоска. Тврдењата на опозицијата за четири милијарди евра задолжување во две години ги нарече „нивна весела математика“, со објаснување дека мора да се земат предвид и отплатите.

Таа тврди дека јавниот долг сега е под 59 отсто од БДП и укажа на економски раст од 4,3 отсто во вториот квартал и индустриско производство повисоко за 1,3 отсто на годишна основа.

Што вели другата страна

СДСМ тврди дека новите задолжувања ја водат земјата кон вкупен долг од околу 12 милијарди евра и учество на јавниот долг над 65 отсто од БДП. Лидерот Венко Филипче го постави прашањето директно: ако економијата навистина оди толку добро, зошто државата се задолжува повеќе, а не помалку?

Владата возвраќа дека таквата пресметка ги собира новите позајмувања, но не ги одзема долговите што истовремено се отплаќаат.

Прашањето што и двете страни го одбегнуваат

Рефинансирањето навистина не е ист вид долг како ново задолжување. Кога државата зема 1,1 милијарда за да врати 1,1 милијарда, нето состојбата не се менува. Тоа е точно и опозицијата тоа го премолчува.

Но постои втор дел од сметката за кој владата зборува многу помалку – дефицитот. Тие 3,5 отсто од БДП не рефинансираат ништо. Тоа е чист нов долг што се додава на купот, и се појавува секоја година, независно од тоа која обврска достасува.

Значи, спорот околу тоа дали вкупната бројка е четири или две милијарди го покрива прашањето што реално ја определува иднината: колку долго една економија што расте четири отсто може да троши повеќе отколку што собира, и по која камата ќе се позајми таа разлика во 2027 година.

На тоа ниту едната страна нема одговор. Едните бројат бруто, другите бројат нето, а каматата ја плаќа истиот буџет.