Од 65 деца во едно село, 45 се веќе во странство

Бројката што ја кажува целата приказна доаѓа од Долно Палчиште: од 65 деца родени во 2020 година, 45 се во странство, а наместо три паралелки во прво одделение има осумнаесет запишани ученици. Истиот ден ѕвончето не заѕвони во четири села во Струга, а во Битола две подрачни училишта работат со по еден ученик – едно дете, една училница, еден наставник. Затворањето на училиште не е причина, тоа е последица што пристигнува со дваесетгодишно задоцнување. Одлуката на родителите да заминат е донесена многу порано и никој не ја сменил.

Истиот ден, министерката им порача на првачињата да бараат братче

Додека општините ги бројат празните клупи, министерката им порача на првачињата да бараат братче, а за година дена се затворени 26 училишта. Тоа не е демографска политика, тоа е честитка. Левица во меѓувреме предлага државата да отпише дваесет отсто од станбениот кредит за секое дете – домаќинствата должат речиси две милијарди евра само по тој основ. Општините одговараат како што умеат: Прилеп за првпат дава 3.000 денари за секое прваче, а низ Македонија поддршката се движи од 2.000 до 8.000 денари. Разликата меѓу една и друга општина е четирикратна, што значи дека нема политика – има четириесет и осум различни одлуки.

„Можел и морал“ – реченицата што ја сведува трагедијата во Кочани

Осумнаесет месеци по ноќта во Кочани, вештакот пред судот кажа дека инспекторот можел и морал да дејствува објектот да биде затворен. Првите записници од инспекциски надзор се составени во март 2025 година – откако објектот веќе изгорел. Зградата во која се одржуваа концерти официјално била фабрика за лесна индустрија. Постоеше закон, постоеше инспектор, постоеше обврска. Дали судот ќе го именува тоа како пропуст или како одлука е разликата меѓу несреќа и одговорност, и таа разлика им должи одговор на семејствата што ја чекаат.

Тринаесет часа меѓу пријавата и телата

Во 00:49 часот ќерка пријавила во СВР Скопје дека не може да стапи во контакт со мајка си и со сопругот на мајка си. Тринаесет часа подоцна истата таа жена ги пронашла двајцата мртви во станот. Обдукцијата ќе утврди од што починале двајцата државјани на Тајван. Она што нема да го одговори е каков вид проверки трпат тринаесет часа кога две лица исчезнуваат истовремено од ист стан. Во првите објави беа наведени како државјани на Тајланд – поправката дојде откако веста веќе тргна наоколу.

Кај децата законот е точен, но никој не одговара

Во Чаир полицијата вели дека тринаесетгодишник избодел три лица, но кривично нема да одговара – под 14 години нема кривична постапка, надлежен е Центарот за социјална работа. Законот овде навистина е јасен. Прашањето што останува отворено е дали Центарот има луѓе за она што законот му го препушта, бидејќи препуштањето без капацитет е истото како и ништо.

72 часа гасење за оган што најверојатно бил подметнат

Речиси целата противпожарна сила на државата беше свртена кон Пелистер три дена: територијални единици од Битола и Ресен, Дирекцијата за заштита и спасување, армиски хеликоптери, ер-трактори, доброволци. Од паркот велат дека пожарот најверојатно бил подметнат. Истиот ден на друго место сметката растеше: над 41 пожар во еден ден и огнена линија подолга од пет километри влезена од Косово, а кај Селце фатени тројца дрвокрадци. Додека едните гасат, другите товарат.

Од 50 илјади на 1,5 милиони, а предметот стои отворен

СДСМ бара оставка од министерот Андоновски поради тендери од 1,5 милиони евра доделени на фирма чиј управител бил бизнис партнер на сопругот на државната секретарка. Приказната почна со 50 илјади евра и предмет отворен во ДКСК. Тоа е механиката вредна повторување: отворен предмет не запира тендер, не запира договор, не запира исплата. Обвинувањето доаѓа од опозиција во предизборен период, но е составено од проверливи работи – имиња на фирми, управители, сопственички удели. Ниту едно од нив не бара доверба во СДСМ за да се провери.

Државата ја менува рамката за јавни набавки, но не и оценувачот

Во истиот ден Владата ги усвои измените на Законот за јавни набавки со кои најевтината понуда повеќе нема да победува автоматски. На хартија тоа е поправка на познат проблем. Во пракса прашањето само се сели: кој ќе го оценува квалитетот и што се случува кога оцената е спорна. Слично е и со гасот – Македонија добива оператор за пазарот на гас, а тоа ќе биде истата фирма што го води пазарот на струја, со одлука што е рамка без рок, без износ и без датум за првото тргување.

Бројките што не се согласуваат

Индустријата испорача податок што вреди да се прочита двапати: производството расте 1,3 отсто, а работниците паѓаат за 2,6 отсто. Производството на облека изгуби 11,6 отсто од работниците за година дена. Во изборната година, пак, 63 општини поделиле 4 милиони евра помош, милион повеќе од претходната година, а Скопје, Чаир и Сарај не сакаат да кажат колку поделиле. На Водно санацијата на жичницата скокна од 20 на 45 милиони денари без потпишан договор со изведувач, откако австриска фирма утврдила дека целосен сервис никогаш не бил направен.

Возот тргна, и тоа е вистинска вест

Не сè денес беше евиденција на пропуштено. Градскиот воз го помина првиот ден – наутро со премиерот во првиот вагон, навечер без напон пред Лисиче, со патници што стоеја половина час на пруга каде што не можеа ни да слезат. Другите две линии од проектот засега се документација што чека буџет. Возот сепак тргна, што е повеќе отколку што може да се каже за поголемиот дел од списокот погоре.

Полесниот дел од денот

Во Охрид Вардар го зеде петтиот Суперкуп во последните дваесет секунди, со седмерец на Воркапиќ и одбрана на Валах што одлучи сè. Кошаркарите имаат осум победи во низа, а паднаа за едно место на ФИБА листата – рангирањето очигледно памети побавно отколку што тимот игра. А последниот ден од преодниот рок ја покажа вистинската цена на фудбалот: Меси си замина од Аргентина, а Сити плати 125 милиони фунти за Енцо.

Она што останува од денот

Секој од овие настани има свој записник. Училиштата се пребројани, инспекцискиот надзор е составен, предметот во ДКСК е отворен, пријавата е примена во 00:49. Државата денес не потфрли во забележувањето – таа потфрли во тоа што следува по забележувањето. А тоа е разликата што ја плаќаат семејствата во Кочани, ќерката што сама ги нашла телата, и селата во кои септември повторно ги брои празните училници.