Од август 2025 до 20 август годинава, во Фондот за здравствено осигурување биле поднесени и разгледани 1.883 барања за биомедицински потпомогнато оплодување. Од нив 237 се однесувале на четврти, петти или шести обид – право што претходно воопшто не постоеше на товар на државата.

Тоа е секое осмо барање.

Разложено: 216 парови побарале финансирање за четврти обид, 17 за петти, четири семејства добиле одобрение за шести.

Промената што не остана на хартија

До законските измени, ФЗО покриваше најмногу три обиди. Кој сакаше четврти, го плаќаше сам – а тоа е износ на кој многу семејства едноставно застануваат.

Сега бројката е шест. И статистиката покажува дека мерката веднаш била искористена, што значи дека тие 237 семејства постоеле и претходно – само не биле евидентирани никаде, затоа што немале право да поднесат барање.

Заедно со тоа се сменија и работи што звучат ситно, а не се. Известувањето за одобрено право сега стигнува електронски. Рокот за приговор е продолжен од осум на 15 дена. И укината е обврската за дополнителен упат од матичен гинеколог – услугата се остварува директно врз основа на известувањето од Фондот.

Во 2025 година, за постапки во осум здравствени установи со кои ФЗО има договори, се реализирани над 97,3 милиони денари.

Зошто ова е поголема тема отколку што изгледа

Во првото тримесечје од годинава во Македонија се родени 3.380 деца – пад од 4,1 отсто во однос на истиот период лани. Во истите три месеци биле регистрирани 5.342 починати. Природниот прираст е негативен, а во 66 општини бројот на умрените бил поголем од бројот на живородените.

Во 2025 година биле регистрирани 15.850 живородени, 1,3 отсто помалку од 2024. Во 2022 година бројката беше нешто над 18.000.

Значи додека државата секоја година има сè помалку новороденчиња, постои група луѓе што бараат само уште еден обид да го добијат првото.

Границата што парите не ја поместуваат

Тука има еден дел што институциите ретко го изговараат гласно. Дополнителните обиди ја намалуваат финансиската бариера, но не ја поместуваат биолошката. Женската плодност опаѓа со возраста, а секој следен обид кај дел од жените станува и трка со времето.

Тоа значи дека брзината на постапката не е административен детал – таа е дел од медицинскиот исход. Едната соговорничка добила ваучер за точно десет дена. Друга била одбиена, ја поднела документацијата повторно, и добила одобрение за една недела.

Од здружението „До бебе преку пат на ин-витро“ потсетуваат дека финансиската страна е само еден слој. Психолошкиот товар пред постапката, за време и по неа, е дел од истата битка, а тој нема ваучер.

ФЗО ја врзува мерката за демографските предизвици, и во тоа не греши. Но вреди да се забележи што овде функционирало: конкретно право, конкретен буџет, скратена процедура. Тоа даде 237 барања за една година. Демографските апели упатени од говорница даваат нула.