Секој септември се повторува истата аритметика: летот до Париз, Рим или Берлин е поевтин отколку во јули, но самиот град е и понатаму натрупан, скап и целосно свесен колку вреди. Постои друга сметка. Од секој од тие аеродроми, во рок од еден час, се стигнува до град во кој нема ред пред ниту еден влез.

Герлиц, деведесет минути од Берлин. Град на реката Ниса, на самата граница со Полска – другиот брег е веќе Згожелец. Тука се зачувани над четири илјади историски објекти, меѓу нив и Шенхоф, најстарата ренесансна куќа во Германија. Но она по што Герлиц е познат во филмската индустрија е поинакво: тука се снимани над сто продукции, меѓу нив Inglourious Basterds и The Grand Budapest Hotel, и градот заработи прекар – Герливуд. Постои и пешачка рута низ локациите. Град што ниту еден студиски павиљон не може да го изгради, а немал буџет ниту да се урне.

Санлис, четириесет километри од Париз. Некогаш римскиот Аугустомагус, сè уште опколен со ѕид висок седум метри и со остатоци од амфитеатар во кој влегувале десет илјади луѓе. Тука умрел кралот Луј Петти откако паднал од коњ, што го отвори патот за Иго Капет и за целата династија по него. Катедралата Нотр-Дам има фасада од дванаесеттиот век и готски шилец од 78 метри на трансептот од шеснаесеттиот. Старото јадро е полно со палати од седумнаесеттиот и осумнаесеттиот век, на улици именувани по средновековните занаети.

Луис, еден час од Лондон. Норманскиот замок од 1069 гледа на Саут Даунс. Куќата на Ана од Клеве, дрвена конструкција од петнаесеттиот век, ѝ припаднала по поништувањето на бракот со Хенри Осми – таа никогаш не ја посетила. Тука во 1264 се одиграла битката кај Луис, по која кралската власт првпат била ограничена со документ. Томас Пејн работел како даночен инспектор во градот пред да го напише она по што го паметиме. А секој петти ноември Луис собира околу триесет илјади луѓе на поворки со факели и кукли од политичари. Себеси се нарекуваат светска престолнина на кладите.

Витербо, осумдесет километри од Рим. Градот на папите, со едно од најзачуваните средновековни јадра во Италија. Тука е измислен конклавот – и тоа не од побожност, туку од очај: изборот на наследник на Климент Четврти се влечел три години, па граѓаните ги заклучиле бискупите внатре и на крајот му го извадиле покривот на зградата за да ги забрзаат. Папската палата, изградена меѓу 1257 и 1281, сè уште стои. Околу градот има термални извори; Буликаме го спомнува Данте во „Пеколот“, а комплексот Папски терми има базен од над две илјади кубни метри.

Палмела, четириесет километри од Лисабон. Замок на највисоката точка над устието на Садо и Тежу, кој Афонсо Енрикеш го освоил со помош на витезите на Редот на Свети Јаков од Мечот. Тие го добиле правото да го држат и населат. Во 1172 подигнале манастир, кој од 1443 станал седиште на редот. По укинувањето на редовите во 1834 зградата стоела напуштена сè до 1945, кога државата ја претворила во хотел. Одаите на монасите денес се соби со поглед кон устието и, при бистар ден, кон планината Синтра.

Кремона, еден час од Милано. Тука се измислила виолината каква што ја знаеме. Андреа Амати ја оформил модерната форма во шеснаесеттиот век, Гварнери дел Џезу ги правел оние што Паганини ги сакал најмногу, а Антонио Страдивари ја отворил работилницата во 1690 и изработил над илјада инструменти. Денес неговите виолини се продаваат за над пет милиони евра. Занаетот не е музејски: во градот работат над сто работилници, а на улицата Роболоти шеснаесет од нив се собрани во опфат од осумдесет метри. Торацо на главниот плоштад е највисоката ѕидана камбанарија во Европа, со астрономски часовник од шеснаесеттиот век кому механизмот му е оригинален.

Дордрехт, деведесет минути од Амстердам. Најстариот град во Холандија – градски права од 1220. Во златниот век се натпреварувал со Бриж во ханзеатската трговија. Во 1572 претставници на седум провинции се состанале тука под водство на Вилем Орански и го поставиле темелот на модерна Холандија. Центарот има над илјада споменици, а кулата на Гроте Керк е висока 65 метри. Неколку километри понатаму стојат деветнаесетте ветерници на Киндердајк, под заштита на УНЕСКО.

Заедничкото за сите седум не е тоа што се евтини. Заедничко им е што никој од нив нема потреба да се докажува пред посетител. Во град што не живее од туризам, кафето чини колку што чини, а не колку што може да чини.