43,8 отсто за Алтернатива за Германија. 17,2 отсто за ХДУ. Тоа се бројките од изборите во Саксонија-Анхалт, а разликата меѓу нив е поголема од сè што германската повоена политика била подготвена да замисли. Партијата што со децении беше државотворна во таа покраина ја преполови сопствената поддршка од 2021 година.

Ангела Меркел, која шеснаесет години беше канцеларка и целиот тој период ХДУ ѝ беше политички дом, го нарече резултатот „вистинска пресвртница“. Нејзините зборови беа поостри од обичната изборна аритметика: „Кога тоа ќе го видите црно на бело во неделата навечер, тогаш е шокантно.“ И потоа реченицата што кажува повеќе од која било анализа – „Како членка на ХДУ, срцето ми крвари.“

Дијагнозата што сама си ја постави

Меркел не се задржа на жалењето. Таа посочи дека АфД доминира на општествените мрежи, а традиционалните партии не. „Не е доволно да се емитуваат слогани од Конрад Аденауер Хаус“, изјави таа – мислејќи на седиштето на сопствената партија.

Тоа е реткост: политичар што по пораз не го обвинува гласачот, туку сопствената комуникација. Обично редоследот е обратен – прво се обвинуваат медиумите, потоа „манипулираните“ гласачи, а на крајот никој.

Меркел притоа одби соработка со АфД, но и предупреди дека претераното зборување за таа партија, вклучувајќи ја реториката за „заштитен ѕид“, ѝ помага повеќе отколку што ѝ штети. Со други зборови: колку повеќе зборуваш за некого, толку повеќе постои.

Реакцијата и она што доаѓа по неа

Резултатите извадија илјадници луѓе на улиците низ Германија, а најголемиот собир беше кај Бранденбуршката порта во Берлин. Протест по избори е легитимен и разбирлив, но гласовите веќе се изброени – демонстрацијата не ги менува.

Прашањето што останува е поинакво: што прави една партија кога ќе изгуби половина од гласачите, а нејзиниот најдолговечен лидер ѝ вели дека проблемот е во тоа како зборува. Германија ќе го носи одговорот на тоа прашање подолго од еден изборен циклус – а Европа, вклучувајќи го и Балканот, ќе живее со последиците од него.