Марин Ле Пен седна пред камерите на француската телевизија ЛСИ и ја кажа реченицата што европските кабинети ја избегнуваат трета година по ред. Војната во Украина, според неа, води кон две работи и ниту едната не е мир: или НАТО влегува директно и тоа е Трета светска војна, или Европа гледа нова Стогодишна војна – децениски судир без крај.

Изразот не е случајно фрлен. Стогодишната војна е низа судири меѓу Англија и Франција од 1337 до 1453 година. Ле Пен со него се служи уште од јануари 2023 година, кога пред француското Национално собрание предупреди дека постепеното испорачување на сѐ поголеми количини оружје води токму натаму.

„Војната веќе трае подолго од Првата светска“

Хронологијата ѝ е точна. Од 24 февруари 2022 година до денес поминало повеќе време отколку од почетокот на Првата светска војна на 28 јули 1914 до примирјето на 11 ноември 1918. Тоа е податок што може секој да го провери, а речиси никој не го изговара наглас.

Ле Пен ја нарече војната „вистинска кланица“ и спомна два милиона жртви. Таа бројка треба да се земе како нејзина проценка – не прецизираше колку од неа се загинати, колку ранети, колку исчезнати. Разликата помеѓу тие три категории е огромна и токму затоа бројката мора да се чита со резерва. Но и без неа, суштината на реченицата останува: ова е најдолгата европска војна на живите генерации.

Каде ја повлекува црвената линија

Прашањето ѝ беше поставено во контекст на можноста Франција да ги вклучи своите авиони во заштита на украинскиот воздушен простор. Ле Пен ја поддржа одлуката на Емануел Макрон да не ги испраќа „рафалите“ над Киев – потег кој, според неа, би ја претворил Франција во директен учесник во војната.

Помош за Украина и директна војна на НАТО против Русија за неа не се иста работа. Тоа е разлика што во јавната дебата речиси исчезна – секој кој предупредува за опасноста од ескалација автоматски се смета за нечиј човек, а секој кој бара уште оружје минува како принципиелен. Ле Пен бара меѓународна мировна конференција, за иста маса со Русија, Украина, Германија, Полска, Турција и други клучни држави. Историската улога на Франција, вели, е токму да создаде услови за преговори.

Кој ја има привилегијата да не размислува за ова

Лесно е нејзините зборови да се отфрлат како политичка позиција пред претседателски избори – и делумно точно е тоа. Но прашањето што го отвора не се брише со тоа што е поставено од погрешната уста. Ако војната навистина трае уште десет години, кој во Европа има план за таа варијанта? Досега секоја стратегија почиваше на претпоставката дека крајот доаѓа наскоро.

На Балканот тоа го знаеме без предавања. Судирите овде не завршуваа со потпис туку со исцрпување, и токму затоа последиците се влечеа со децении. Кога некој од Париз вели дека Европа ризикува „нова Стогодишна војна“, тоа во Брисел звучи како реторичко претерување. Од овде звучи како опис.