OpenAI во понеделник објави дека формира независна советодавна група за математика, сместена во Институтот за напредни студии во Принстон. Групата се вика Советодавна група за математика и вештачка интелигенција, а задачата ѝ е да им даде на математичарите глас во истражувањата на компанијата. Звучи убаво. Проблемот е што во истата објава OpenAI однапред напишала што таа група не смее да прави.

„Групата нема да биде одговорна за советување како да го темпираме нашиот внатрешен напредок во математиката“ – тоа е формулацијата од блогот на компанијата. Со други зборови: коментирајте колку сакате што сме направиле, но темпото го одредуваме ние. Институтот во Принстон тоа го потврди со реченица што вреди да се прочита двапати: „Иако ќе даваме совети, немаме моќ на одлучување во ниту една компанија за вештачка интелигенција, а одговорноста за одлуките на секоја компанија останува кај таа компанија.“

Кога еден контролен механизам сам објаснува дека не контролира ништо, вреди да се праша што всушност контролира. Одговорот, барем според опишаните надлежности, е перцепцијата: членовите ќе ја оценуваат значајноста на резултатите и ќе ја координираат нивната објава. Тоа не е надзор, тоа е уредувачка редакција за соопштенија за јавност – само со подобри имиња на врата.

Повод за целата приказна е тврдењето на OpenAI дека решила еден од Милениумските проблеми – Навје-Стокс, проблем што математиката го чека повеќе од еден век – и дека истиот внатрешен модел решил уште над 100 отворени проблеми. Ако тоа издржи независна проверка, тоа е историски момент за математиката. Ако не издржи, тоа е најскапото соопштение за печат во историјата на дисциплината. Токму затоа кој ја прави проверката не е техничко прашање.

А тука бројката станува незгодна. Групата има девет почетни членови, а од нив само еден – Камило Де Лелис од самиот Институт – го потпишал отвореното писмо во кое 25 добитници на Филдсовата медаља предупредија дека лабораториите за вештачка интелигенција со натпреварувачко решавање проблеми ја загрозуваат интелектуалната работа. Компанијата ги повика критичарите, но ги повика во сооднос еден спрема осум. Членовите не примаат плата, смеат да советуваат и непоканети, смеат јавно да зборуваат и сами одлучуваат дали остануваат. Сè освен она што единствено би значело нешто: да кажат стоп.

Ова не е прв пат западна технолошка компанија сама да си го состави телото што ќе ја оценува. Балканот таквата шема ја препознава без превод – комисии што ги именува токму оној што треба да го контролираат, со мандат да пишуваат извештаи што никого не обврзуваат. Разликата е што кај нас тоа се вика политика, а таму се вика управување. Дали некој навистина мисли дека девет неплатени советници без право на вето ќе го забават нешто што се движи со пари од стотици милијарди?