Двајца Трампови стратези работеле за Република Српска пред изборите: Горица Додик со часови ги напаѓаше Американците на X

Двајца од најважните политички стратези на Доналд Трамп, Џејмс Блер и Крис Лачивита, престојувале во Република Српска непосредно пред изборите во Босна и Херцеговина на 4 октомври. Според американски медиуми, секој од нив за советничката работа добил по неколку стотици илјади долари, преку адвокатска канцеларија што ја ангажирала Владата на Република Српска.

Ова не се маргинални консултанти. Лачивита имаше водечка улога во Трамповата претседателска кампања во 2024 година, а Блер денес го води MAGA Inc., главниот политички фонд поврзан со Трамповото движење. Двајцата се вклучени и во републиканските подготовки за изборите за Конгрес што следат на 3 ноември. Според документите пријавени во американското Министерство за правда, Република Српска од почетокот на 2025 година потрошила повеќе од четири милиони долари на лобисти и политички оперативци блиски до Трамповиот круг.

Благодарност и за Вашингтон и за Москва

Случајот е уште почувствителен поради Милорад Додик и неговите врски со Кремљ. Со Владимир Путин се сретна на 29 септември, пет дена пред изборите. Откако СНСД прогласи победа на 4 октомври, Додик јавно им заблагодари и на Трамп и на Путин. Да им се поклониш на двете страни во една реченица – тоа е вештина што Бања Лука со години ја брусела.

Кога приказната одекна во Америка, од фамилијата Додик не стигна објаснување. Стигнаа навреди. Горица Додик, ќерката на лидерот на СНСД, во текот на ноќта, со серија објави на X, ги напаѓаше американските критичари. „Се огласија сите оние што со години лобираат за пробошњачка политика, ја шират нивната антисрпска пропаганда и земаат огромни пари за тоа“, напиша таа, означувајќи ја новинарката на CNN Кристијан Аманпур како дел од „уште една оркестрирана кампања“. Објавуваше и снимки од војната во БиХ и од нападот врз американската амбасада во Сараево во 2011 година, обидувајќи се критиките кон нејзиниот татко да ги поврзе со радикалниот исламизам.

Критиката дојде од МАГА, не од Бајден

Најжестоката размена ја имаше со Еви Кокалари, конзервативна активистка од американските МАГА кругови, со албанско потекло, која го опишува Додик како дел од политичкиот круг поврзан со Русија и Путин. „Ти си болна жена полна со омраза и ти треба лекување. Да има правда, ќе завршеше во затвор за сите лаги што ги пишуваш за Милорад“, ѝ порача Горица Додик. Критиките ги нарече „пропаганда од ерата на Џо Бајден“, а Кокалари – „пудлица на Бајден“.

Проблемот со таа одбрана е што приказната не ја отворија луѓето на Бајден. Ја отворија критичари од самиот Трампов табор и од Републиканската партија, кои се прашуваат зошто клучни оперативци, среде американска изборна кампања, работат за власта во Бања Лука.

Трамп прво рече дека не знаел ништо: „Крис Лачивита и Џејмс Блер се мои надворешни консултанти. Не знам кои им се другите клиенти.“ Најави дека ќе ја прекине соработката ако се утврди судир на интереси. Подоцна омекна и нагласи дека тие не се вработени во Белата куќа и смеат да имаат и други клиенти.

Хронологијата е јавна

Милорад Додик е правосилно осуден за непочитување на одлуките на високиот претставник и има шестгодишна забрана за вршење политичка функција. И покрај тоа, останува претседател на СНСД и една од клучните фигури во Република Српска. САД во 2023 година ги ставија Горица Додик, нејзиниот брат Игор и неколку фирми поврзани со семејството на листата на санкционирани. Трамповата администрација ги укина тие санкции на 29 октомври 2025 година, заедно со санкциите за Милорад Додик, Жељка Цвијановиќ и уште низа лица и фирми од Република Српска.

Лобирањето почнало на почетокот на 2025 година, санкциите паднаа во октомври 2025 година, а стратезите пристигнаа пред изборите. Датумите се јавни, заклучокот секој може сам да го извлече. Останува прашањето што Балканот одамна го поставува: ако политиката во регионот се купува преку консултанти во Вашингтон, кој всушност ги избира лидерите – гласачите или хонорарите?