Црна Гора го уапси основачот на „Рибар“ и го прогласи за закана: Медведев вика „лов на сите Руси“

Рисан, Бока Которска, петок наутро. Црногорската полиција и Агенцијата за национална безбедност приведоа неколку руски државјани на туристичкото крајбрежје: Михаил Звинчук, основачот на „Рибар“, неговата сопруга Валерија и тројца соработници. Уште во текот на денот Министерството за внатрешни работи ја соопшти одлуката: петмината се закана за националната безбедност и ќе бидат протерани од земјата.

„Рибар“ не е обичен блог. Проектот е основан во 2018 година, неговиот Телеграм-канал го следат повеќе од милион луѓе, а за време на војната во Украина стана еден од најчитаните проруски извори, со детални мапи на фронтот. Звинчук порано работел во структурите на руското Министерство за одбрана. Велика Британија минатата година му воведе санкции, тврдејќи дека мрежата соработува со руските разузнавачки служби, дека делумно ја координира администрацијата на Владимир Путин и дека се финансира од државната корпорација „Ростех“. Американскиот Стејт департмент во 2024 година понуди до 10 милиони долари за информации поврзани со мешање во американските избори, вклучително и за луѓе од овој проект.

Подгорица ги приведе поради сомнение за таканаречени хибридни активности. Од Русите е запленета опрема – дрон, камера и мобилни телефони – која е испратена на вештачење за да се утврди за што всушност се користела во Црна Гора. Подгоричкиот дневен печат, повикувајќи се на безбедносни извори, тврди дека Звинчук е полковник на руската воена разузнавачка служба ГРУ, задолжен за хибридни операции. За тоа тврдење засега нема независна потврда.

Од „Рибар“ ја нудат сосема поинаква приказна: екипата била во Црна Гора легално, планирала да го снима Цетињскиот манастир и за тоа однапред поднела официјално барање. Дрон и камера пред еден од најважните православни симболи на Балканот – дали е тоа туристичка разгледница или содржина за публика од милион луѓе со јасна политичка агенда? Одговорот веројатно зависи од тоа кого прашувате во Москва, а кого во Подгорица.

Премиерот Милојко Спајиќ ја оцени акцијата како успешна и на мрежата Икс напиша дека земјата „ги брани своите интереси и никој нема да ја загрози европската иднина на Црна Гора“. Москва одговори по ред, од најтивко кон најгласно. Марија Захарова соопшти дека руската амбасада во Подгорица ги утврдува околностите. Дмитриј Песков вети дека дипломатите ќе ги заштитат правата на Звинчук „како и на секој руски државјанин“. А потоа се огласи Дмитриј Медведев.

„Потенцијално е објавен лов на сите Руси – нагласувам, сите“, изјави Медведев, додавајќи дека не помагаат ни визи ни покани, и дека Москва можеби ќе мора да „го пополнува фондот за размена“ со Европејци и Американци за да ги извлече своите. Заклучокот го даде со поговорка: кој живее со волци, мора и да завива.

Црна Гора е членка на НАТО од 2017 година и важи за најблиска до влез во ЕУ од целиот регион, а сепак долго беше омилена дестинација за руски туристи и купувачи на недвижности на морето. Сега мала земја од шестотина илјади жители протерува човек за кого Вашингтон нудеше до 10 милиони долари за информации – и тоа го прави гласно, со објава на премиерот. Дали ова е ретко покажување рбет на Балканот, или само порака до Брисел испратена во вистинскиот момент? И колку вакви „екипи со дрон и камера“ поминуваат низ регионот без никој да ги праша што снимаат?