ОКТА не преработила барел нафта од 2012 година, а Владата бара да се испита рестартирање: министерката вели дека идејата е „во рана фаза“

Рафинеријата ОКТА во Миладиновци не преработила ниту еден барел сурова нафта од 2012 година. Четиринаесет години таа е трговски и складишен центар со оџак што само стои. Сега, кога Меѓународната агенција за енергетика предупредува на можни нарушувања во снабдувањето со дизел, Владата одеднаш побара да се испита дали погоните можат повторно да проработат.

Премиерот Христијан Мицкоски вели дека разговарал со раководството на компанијата и дека реактивирањето би значело преработка на сурова нафта во горива, поголемо индустриско производство и раст на бруто-домашниот производ. Клучот, според него, е продуктоводот што ја поврзува рафинеријата со солунското пристаниште. „Од мене нејасни причини, таа цевка беше надвор од употреба“, рече Мицкоски.

Премиерот најавува, министерката кочи

Министерката за енергетика Сања Божиновска на 15 октомври го спушти тонот: идејата е „во рана фаза“, засега е „опција“ и бара „многу технички податоци“. Одлука засега нема, а нема ни рок, ни проценка колку пари би чинело. Техничката ревизија допрва треба да покаже во каква состојба се коморите за дестилација, сигурносните вентили и цевководите што мируваат повеќе од една деценија.

А тука е и делот што најавите го прескокнуваат. Производството на дизел денес бара многу построги еколошки норми и европски стандарди отколку во 2012 година – а тоа значи големи вложувања во филтри, катализатори и пречистување на гасовите, пред сѐ за воздухот во скопската котлина. Одлуката на крајот ќе ја донесе грчкиот сопственик „Хеленик петролеум“, а тој ќе гледа само една работа: дали маржата од локалната преработка ги оправдува десетиците милиони евра за модернизација.

Ако нема недостиг, каде е брзањето?

Истовремено, и премиерот и министерката уверуваат дека проблем нема. Според трговците, до крајот на годината не се очекува недостиг на горива, а неофицијално – ни следната година. Секој трговец мора да чува залихи за пет дена, постојат и државни резерви, а од јануари, вели Мицкоски, во земјата ќе носат гориво уште еден или два оператори.

Ако снабдувањето е стабилно, тогаш рестартирањето на ОКТА е стратешка, а не итна одлука – и треба да се носи врз бројки, не врз најави. Скопјани, кои секоја зима дишат воздух меѓу најзагадените во Европа, имаат право да знаат една работа пред сѐ: ако оџакот во Миладиновци повторно запали, кој ќе плати за филтрите?